Puff Puff Puff…. Oder…. river cruise….

Version for the lazy: Puff Puff Puff…. Oder…. river cruise….

Wrocław. Heat. Over 30 °C. We melt. What can we do here on such a day? We found ourselves under the trees in the park. It didn’t help. So we continued to melt the fat and squirm with stuffiness. And then a miracle happened.

Wrocław, everyone knows, lies on the river Oder. We, however, unaccustomed to similar views from Ireland, did not expect to be in the place from which a river excursion boat departs.

Ha! What more beautiful could have happened to us on that day! Ostrów Tumski could not even dream to compare with such a fascinating attraction.

Three tired bosmen sat on a fence along the shore waiting for the next cruise and dreaming of a sofa, a TV and a bottle of chilled beer… 🙂

We bought the tickets and after a few moments Passenger Ship Driada left the quay, from the stop under the aforementioned Ostrów Tumski and with a beautiful gentle murmur of the engine we caught the wind in the sails 🙂 Well, no! There were no sails. But it was still good.

Wrocław, as many probably know, is an exceptionally beautiful city. Particularily in its centre. More on this in a second. But is it equally beautiful on the outskirts? Well, not really. The road from the airport, for example, by bus route, leads between rather neglected blocks of flats.

Wrocław’s location in the Lower Silesia region means it has many German influences, but above all Prussian. Some of the edifices, inhabited of course, which remained from those centuries of the foreign rulings, are however in a deplorable state, scaring visiting tourists.

And how is it from the Oder side? Well, it is different. Personally, being an admirer of nature and open spaces, I was definitely impressed by swamps and rushes with a diversity of birds and other creatures that repeatedly jumped out in front of our noses.

The heat was merciless. We walked back and forth around the deck, slurping cooled mineral water. Guys on board took off their T-shirts, which was not necessarily a welcome occurance, because their sweat, which previously had an opportunity to soak into the material, now spread its deadly venom without any inhibitions. Hence we were forced to evacuate ourselves to the opposite side of the boat….

Ah whatever… there is one bridge in front of us, then another, a little further away a dude in a boat and a few canoeists. We choo choo slowly, without making any unnecessary maneuvers and not piling up the water neither behind us nor on the sides. Because what for… Lazy means lazy.

At that moment I thought of my beloved Mississipi River. You surely all know Mr. Samuel Langhorn Clemens. No? And how about Mark Twain? Yes? O.K. well, that’s the same guy.

As a child I could not stop reading books about Hackelberry Finn and Tom Sawyer. Remember how much of it involved the Mississipi River?

There is a similar cruiser that runs from the city of New Orleans which I plan to board one day but in reality, I’d love to go on a boat trip accross the entire country along with the currents of this Queen of the Rivers. Who’s with me? Think of all the places along the way!

Source: internet

There is a house in New Orleans

Ufff I must have cought some sunstroke from all that heat ‘cos seem to be raving…

…so, yea, we blissfully sailed until it was time to turn back. Well, nothing good lasts forever.

We were definitely reluctant to go ashore again but rumbling tummies forced us to hit the city in search of some food.

The food tastes delicious in Wrocław and there are cult places that are always worth a visit. Many of them at the Market Square and in the vicinity of Stare Jatki, a street remembering thirteenth century. At that time, it was a butcher’s quarter – 42 wooden houses arranged in two rows, intended for the meat trade. To this day, only 12 tenement houses from pre-war times have survived. It is an artistic and gastronomic centre. And to commemorate the old times, a very peculiar monument “In honor of slaughter animals” was erected here. And not long ago the dwarf Butcher too. But later about the dwarfs.

The boundaries of the Wrocław Market Square were also marked out in the thirteenth century. Its current area is about 40,000 m², which puts it in the 5th place according to the size among all Polish medieval market squares. However, this one is one of the few in Poland where there are urban buildings with a network of streets in its centre. There are as many as 11 streets there.

In the central part of the Market Square stands the Old Town Hall, which is an extraordinary achievement of Gothic on a European scale. Its construction lasted about 250 years. Until the first half of the nineteenth century, when the New Town Hall was built, to which the city authorities moved, the Old Town Hall served as the seat of the court and the city council. Today, the Old Town Hall is a branch of the Wrocław City Museum. The mayor of the city also has his office here and this is where the meetings of the City Council are held.

Who likes, can stand in the middle of the square and turn himself into a wirlpool 🙂 You are surrounded by sixty tenement houses funded by urban patricians and one is more beautiful than the other. The most famous are: the tenement house under the Blue Sun, under the Seven Electors or under the Griffins. And my favorites are definitely the Tenement House under the Golden Deer and Hansel and Gretel. Behind the latter is the entrance to the magical world of Wrocław dwarfs. “Is it a fairy tale, or not a fairy tale, think whatever you want….”

Imagine that yet until the 70s of the 20th century trams ran through the Market Square. There was also a gas station there.

I invite you to watch the vlog of Radosław Gajda from Architecture is a good idea about Wrocław’s Market Square, just switch on the subtitles!

After Radosław, I will only add a few curiosities related to the three buildings about which he talked so beautifully.

The Barasch Brothers department store, today known as Phoenix, once had a beautiful ornament, a 6.5-meter, glass globe on top of the building, which was destroyed by a lightning strike in 1929.

Zobacz obraz źródłowy
Source: radiowroclaw

In the Tenement House Under the Golden Sun (Rynek 6, do not confuse with the Tenement House Under the Blue Sun standing next to it at number 7) there is a Museum of Pan Tadeusz – Różewicz, a Polish writer. (Pan Tadeusz is also a title of one of the most Polish of Polish books, there’s a bit of a pan here for the Polish natives).

And in the aforementioned modernist office building designed by Heinrich Rump from 1930 (at the corner of the Market Square and Salt Square), there is one of the few “paternoster” elevators in Poland, which runs without stopping and you get into it on the run. Unfortunately, it is not generally available.

And finally, what few people know, and what must not be forgotten – the monument to Alexander Count Fredro! Previously, it stood in Lviv and on the Wrocław Market Square it replaced a monument of none other than the King of Prussia himself, Frederick William III. Well, how not, when Aleksander Fredro is considered the most outstanding comedian in Polish literature of the Romantic era, and on an earlier monument the inscription proclaimed “An mein Volk”, which was to commemorate the proclamation of this king published in Wrocław in 1813. Poles are not Prussians and have their own language….

However, this romanticism of Fredro is not necessarily reflected in a romantic way in his works, an example of which can be: The Tale of three Brothers and Princess (definitely not for children!). Both manuscripts of his most famous play “Revenge” are kept in the Ossoliński National Institute in Wrocław. Fredro himself came from the Podkarpackie Voivodeship and was an outstanding not only artist, but also a politician and Freemason. Well, he was a Count and that’s it. And he had the “guts” to write about taboo topics. Super cool dude!

We settled on Pigeon Square, next to the “Zdrój” fountain, named after the city President, Mr. Zdrojewski, in 2000, when it took its honorable place on the Wrocław Market Square. A nice souvenir in the style of “I will give it to myself by myself”.

And finally, full, tired and burned by the sun, we go for a well-deserved rest to a nearby hotel, only to find ourselves at the beautiful Central Station the next morning and take a train to where the sun rises…

On the way, however, we pass another very worth mentioning thing – a gas lamp:

In Wrocław they still exist and day after day they are lit and dashed by a Lamplighter – one of the last in Poland.

In the very center of the city, on Ostrów Tumski, every night he lights up (in the summer at 9 p.m. and in the winter at about 4 p.m.) and extinguishes, just before dawn, a total of 103 lanterns. He devotes about ninety minutes to complete this task.

The first municipal gas lanterns were launched in 1809 in London. You’ve probably watched Mary Poppins!

10 years later, they were already operating in Paris. The trend continued on the mainland and German cities such as Berlin, Leipzig and Austrian Vienna soon after treated themselves to similar forms of urban lighting.

Robert Louis Stevenson, sick in his childhood with tuberculosis, often dreamt to be Leerie, the Lamplighter:

THE LAMPLIGHTER (published in 1885 in his book: A Child’s Garden of Verses)

My tea is nearly ready and the sun has left the sky;
It’s time to take the window to see Leerie going by;
For every night at teatime and before you take your seat,
With lantern and with ladder he comes posting up the street.

Now Tom would be a driver and Maria go to sea,
And my papa’s a banker and as rich as he can be;
But I, when I am stronger and can choose what I’m to do,
O Leerie, I’ll go round at night and light the lamps with you!

For we are very lucky, with a lamp before the door,
And Leerie stops to light it as he lights so many more;
And O! before you hurry by with ladder and with light,
O Leerie, see a little child and nod to him to-night!

To little Robert, something that was considered a banal work by everyone else, was magical and unique.

On May 23, 1847, punctually at twenty o’clock, a festively dressed Lamplighter lit the first city gas lantern on the streets of Wrocław and so this continues to this day. It was on the day on which, after the completion of construction works on the new municipal gas plant, gas flowed from it for the first time.

The construction of the gas plant itself was inspired by the trend emerging in the west and the first gas lamp, which was lit up here in the Złota Gęś restaurant on June 16, 1843 in the company of the mayor and members of the magistrate. The authorities of the town, fascinated by such technical novelty, at this very moment made the decision to immediately implement it to the urban life of Wrocław.

The above mentioned gas plant was built at Tęczowa Street 🙂 how else! Less than six months later, more than 700 gas lanterns lit up the city. However, they did not shine as brightly as those that illuminate Ostrów Tumski today. The source of their light was a single flame. It was not until Auer’s grids, invented in 1885, that the brightness of the lanterns significantly improved. At that time, gas was used not only to illuminate the streets of Wrocław, but also hotels, restaurants, factories, schools and private apartments.

At the end of the 19th century, when the city authorities decided to replace the entire lighting system with mercury lamps, those at Ostrów Tumski were on the verge of disappearing too.

I managed to find a Job Offer for the Lamplighter. I liked this passage the most:

According to the ZDiUM guidelines, the Lamplighter must wear a black cylinder in the chimney sweep style and a two-piece black cape – long to the knees and short covering the shoulders. Capes must be waterproof, with a stand-up collar and made of the same material. In addition, the cape is fastened with two gold metal buttons. On a short cape you should embroider the coat of arms of Wrocław. A lamplighter at work should wear dark pants made of tailoring material and black leather shoes. Shoes must be clean.

Dear ZDiUM (Roads and City Maintenance Authority) – wouldn’t it be easier to make such uniforms available to employees? Maybe someone came up with this idea between the offer from 2020 and today. If not, then I think it is worth normalizing this issue. Particularily that a Lamplighter is a magical person indeed and should be valued as one.

And since we are talking about Wrocław, I would also like to mention Mr. Antoni Gucwiński, who, together with his wife, delighted me as a child with stories about animals. He was the Director of the Wrocław Zoo and to this day I remember how they both held animals on their laps and talked about them in the program called “With a camera among animals”. Antoni Gucwiński – I wish you to settle on a soft cloud, surrounded by animal sprites. In such a private, unique Eden in heaven 🙂



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Zobacz też polską wersję tutaj:

“Parostatkiem w piękny rejs….” po Odrze we Wrocławiu rejs….

Wersja do słuchania dla leniwych:

English version below:

Wrocław. Upał. Ponad 30 °C. Topimy się. Co tu zrobić? Zaleźliśmy pod drzewa w parku. Nie pomogło. Powlekliśmy się dalej powoli wytapiając tłuszczyk i uświerkając z zaduchu. I wtedy zdarzył się cud.

Wrocław, wiadomo nad Odrą leży. My jednak, nieprzywykli do podobnych widoków z Irlandii, nie spodziewaliśmy się ni stąd ni zowąd znaleźć się w miejscu, z którego odpływa łajba wycieczkowa po rzece i poza miasto oczywiście.

Ha! O cóż piękniejszego mogło nas spotkać w tym dniu! Ostrów Tumski się nie umywał przy takiej fascynującej atrakcji.

Trzech umęczonych skwarem panów bosmanów siedziało sobie na płotku nad rzeką czekając na następny rejs i marząc o sofie, telewizorze i butelce schłodzonego piwa… I nie powiecie mi, że ten pierwszy z lewej to nie Walduś Kiepski! 🙂

No nic, kupiliśmy bilety i po kilku chwilach NIE-PARO-Statek Pasażerski Driada opuścił nabrzeże z przystanku pod tymże wspomnianym Ostrowem Tumskim i z pięknym delikatnym pomrukiem silnika chwyciliśmy wiatr w żagle 🙂 No, nie! Żagli nie było. Ale i tak było nieźle.

Wrocław, jak pewnie wielu wiadomo to miasto wyjątkowo piękne. O tym jeszcze będzie. Ale czy pod miastem też tak pięknie? No nie do końca. Droga z lotniska na przykład, trasą autobusową, prowadzi pomiędzy raczej zaniedbanymi blokowiskami. Nie wiem z jakiego okresu pochodzą te budynki, ponieważ, wiadomo, Wrocław to Dolny Śląsk, wiele wpływów niemieckich, ale przede wszystkim pruskich. Tak więc i architektura im bliższa. No i pozostałości, zamieszkane oczywiście, po tamtych wiekach dobrobytu, pozostają, jednakże w stanie opłakanym, strasząc przyjezdnych turystów.

A jak to się ma od strony Odry? No ma się różnie. Na mnie osobiście, wielbicielce przyrody i otwartych przestrzeni, zdecydowanie zrobiły wrażenie moczary i szuwary z różnorodną ilością ptactwa i innych żyjątek, które raz po raz wyskakiwały nam gdzieś przed nosem.

Ukrop był niemiłosierny. Szlajaliśmy się po pokładzie w tę i wewtę, siorpiąc schłodzoną wodę mineralną. Faceci pozdejmowali koszulki, co nie koniecznie należało do generalnych przyjemności, ponieważ ich pot, który wcześniej wsiąkał w materiał, teraz rozprzestrzeniał swój śmiertelny jad bez jakichkolwiek zahamowań. No i trzeba się było ewakuować na przeciwną burtę….

Ale co tam, przed nami jeden most, potem drugi, jeszcze dalej pan w łódeczce i kilku kajakarzy. Pyrkamy i my powolutku, nie wykonując żadnych zbędnych manewrów i nie spiętrzając wody ani za nami, ani po bokach. Bo po co… Jak leń to leń.

Rozmowiać też nie ma z kim bo ani w teatrze żeśmy nie byli, ani w kinie, a żeby jakiś zagraniczny film, to już w ogóle!

I tak sobie błogo płynęliśmy, aż przyszedł czas by zawracać. No cóż, nic dobrego nie trwa wiecznie.

Zdecydowanie niechętnie zeszliśmy znów na brzeg i uderzyli w miasto w poszukiwaniu jakiegoś jadła. Jadło pysznie smakuje we Wrocławiu i są miejsca kultowe, do których zawsze warto zajrzeć. Wiele z nich przy Rynku i w okolicy Starych Jatek, uliczki pamiętającej XIII wiek. Wówczas znajdowało się tam zagłębie rzeźnicze – 42 domy drewniane ustawione w dwóch rzędach, z przeznaczeniem dla handlu mięsnego. Do dnia dzisiejszego zachowało się jedynie 12 kamienic z czasów przedwojennych. To centrum artystyczne, ale i gastronomiczne. A dla upamiętnienia dawnych czasów, postawiono tu bardzo swoisty pomnik “Ku czci zwierząt rzeźnych”. No i niedawno jeszcze krasnala Rzeźnika. Ale o krasnalach jeszcze będzie.

Granice wrocławskiego Rynku również wytyczono już w XIII wieku. Jego obecna powierzchnia wynosi około 40 tysięcy m², co stawia go na 5-tym miejscu według wielkości polskich ryków średniowiecznych. Wrocławski Rynek jest jednak rynkiem szczególnym i jednym z niewielu w Polsce, na którym znajdują się miejskie zabudowania z siecią ulic. Wychodzi stąd aż 11 ulic, po dwie w każdym narożniku.

W centralnej części Rynku stoi Stary Ratusz, będący niezwykłym osiągnięciem gotyku w skali europejskiej. Jego budowa trwała około 250 lat. Aż do pierwszej połowy XIX wieku, kiedy to wybudowano Nowy Ratusz, do którego przeniosły się władze miasta, Stary Ratusz pełnił funkcję siedziby sądu i rady miejskiej. Dzisiaj Stary Ratusz jest oddziałem Muzeum Miejskiego Wrocławia. Ma tu też swój gabinet prezydent miasta oraz odbywają się tu posiedzenia Rady Miejskiej.

Kto lubi, niech stanie pośrodku placu i zrobi sobie młynek 🙂 Otoczeni jesteście sześćdziesięcioma kamienicami ufundowanymi przez miejskich patrycjuszy i jedna piękniejsza od drugiej. Najbardziej znane to m.in.: Kamienica pod Błękitnym Słońcem, pod Siedmioma Elektorami czy pod Gryfami. A moje ulubione to zdecydowanie Kamienica pod Złotym Jeleniem i Jaś i Małgosia. Za tymi ostatnimi znajduje się wejście do magicznego świata wrocławskich krasnali. “Czy to bajka, czynie bajka, myślcie sobie jak tam chcecie….

Wyobraźcie sobie, że aż do lat 70-tych w Rynku kursowały tramwaje. Działała tu także stacja benzynowa.

Zapraszam Was do obejrzenia vloga Radosława Gajdy z Architecture is a good idea właśnie o Wrocławskim Rynku:

Za Radosławem dodam tylko kilka ciekawostek związanych z trzema budynkami o których tak pięknie opowiadał.

Dom handlowy Braci Barasch, dziś znany pod nazwą Feniks, posiadał kiedyś przepiękną ozdobę, 6,5-metrowy szklany globus na szczycie budynku, który został zniszczony w wyniku uderzenia pioruna w 1929 roku.

Zobacz obraz źródłowy
Źródło: radiowroclaw

W Kamienicy pod Złotym Słońcem (Rynek 6, nie mylcie ze stojącą obok pod numerem 7 Kamienicą pod Błękitnym Słońcem) znajduje się Muzeum Pana Tadeusza Różewicza, polskiego pisarza.

A we wspomnianym modernistycznym biurowcu zaprojektowanym przez Heinricha Rumpa z 1930 roku (na rogu Rynku i placu Solnego), znajduje się jedna z nielicznych w Polsce wind typu „paternoster” (winda paciorkowa), która kursuje bez zatrzymywania się i wsiada się do niej w biegu. Niestety, nie jest ogólnie dostępna.

No i wreszcie, o czym mało kto wie, a o czym nie wolno zapomnieć  – pomnik Aleksandra Hrabiego Fredry! Wcześniej stał on we Lwowie a na wrocławskim Rynku zastąpił pomnik nie kogo innego jak samego króla Prus, Fryderyka Wilhelma III. No jakżeby nie, kiedy Aleksander Fredro uważany jest za najwybitniejszego komediopisarza w literaturze polskiej epoki romantyzmu, a na wcześniejszym pomniku napis głosił “An mein Volk”, co miało upamiętniać wydaną w 1813 roku we Wrocławiu odezwę tego króla. Polacy nie Prusi i swój język mają….

Ten rzeczony romantyzm Fredry nie koniecznie odzwierciedla się jednak w sposób romantyczny w jego dziełach, czego przykładem może być: Baśń o Trzech Braciach i Królewnie (zdecydowanie nie dla dzieci!). Oba rękopisy jego najsłynniejszej sztuki “Zemsta” przechowywane są w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Sam Fredro pochodził z województwa podkarpackiego i był wybitnym nie tylko artystą, ale i politykiem i wolnomularzem. No Hrabią był i tyle. I miał “jaja” żeby pisać na tematy tabu. Super chłop!

My usadowiliśmy się na Placu Gołębim, tuż obok fontanny “Zdrój”, nazwanej tak na cześć zarządzającego miastem w roku 2000, kiedy to zajęła swe zaszczytne miejsce na wrocławskim rynku, prezydenta Zdrojewskiego. Fajna pamiątka w stylu “sam dam sobie”.

No i cóż, najedzeni, umęczeni i spaleni słońcem udajemy się na zasłużony spoczynek do pobliskiego hotelu, by już następnego dnia znaleźć się na pięknym Dworcu Centralnym i pociągiem pociuchciać ku wschodowi słońca…

Po drodze mijamy jednak jeszcze jedną bardzo wartą wspomnienia rzecz – gazową lampę:

We Wrocławiu wciąż istnieją i dzień w dzień zapalane są i gaszone przez latarnika – jednego z ostatnich w Polsce. W samym centrum miasta, na Ostrowie Tumskim każdej nocy zapala on (latem o 21-ej a zimą już o około 16-ej) i gasi tuż przed świtem 103 latarnie. Ich zapalaniu poświęca około dziewięćdziesięciu minut. 

Pierwsze miejskie latarnie gazowe uruchomiono w 1809 roku w Londynie. Pewnie oglądaliście Mary Poppins! 10 lat później działały już w Paryżu. Trend pokroczył dalej w ląd i także niemieckie miasta, takie jak Berlin, Lipsk czy też austriacki Wiedeń niedługo po tym zafundowały sobie podobne formy oświetlenia miejskiego.

23 maja 1847 roku punktualnie o godzinie dwudziestej,  odświętnie ubrany latarnik zaświecił pierwszą miejską gazową latarnię na ulicach Wrocławia i tak to trwa po dziś dzień. Data ta, to dzień, w którym po ukończeniu prac budowlanych nad nową gazownią miejską, po raz pierwszy popłynął z niej gaz. Sama budowa gazowni była zainspirowana trendem rodzącym się właśnie na zachodzie oraz pierwszą latarnią tego typu, która rozbłysła tu w restauracji Złota Gęś 16 czerwca 1843 roku w towarzystwie burmistrza i członków magistratu. Władze grodu, zafascynowane tą techniczną nowinką, właśnie wtedy postanowiły niezwłocznie wdrożyć ją do życia miejskiego Wrocławia.

Gazownia ta powstała przy ulicy Tęczowej 🙂 jakże by inaczej! Niecałe pół roku później ponad 700 latarni gazowych rozświetlało miasto. Nie świeciły one jednak tak jasno, jak te które rozświetlają Ostrów Tumski dzisiaj. Źródłem ich światła był pojedynczy płomień. Dopiero wynalezione w 1885 roku siatki Auera znacznie poprawiły jasność latarni. Gaz służył wtedy nie tylko do oświetlania ulic Wrocławia, ale też hoteli, restauracji, fabryk, szkół czy mieszkań prywatnych.

Pod koniec ubiegłego stulecia, kiedy to władze miasta postanowiły wymienić cały system oświetleniowy na lampy rtęciowe, niewiele brakło, by podobny los spotkał również i te z Ostrowa Tumskiego.

Udało mię znaleźć Ofertę Pracy dla Latarnika Ofertę Pracy dla Latarnika. Mnie najbardziej spodobał się ten fragment:

Zgodnie z wytycznymi ZDiUM latarnik w czasie pracy musi nosić czarny cylinder w stylu kominiarskim oraz dwuczęściową czarną pelerynę – długą do kolan i krótką zakrywającą ramiona. Peleryny muszą być wodoodporne, ze stójką oraz wykonane z tego samego materiału. Ponadto, peleryna zapinana jest na dwa złote metalowe guziki. Na krótkiej pelerynie należy wyszyć herb Wrocławia. Latarnik w pracy powinien nosić ciemne spodnie z materiału krawieckiego oraz czarne skórzane buty. Buty muszą być czyste.

Dogi ZDiUM – czy nie łatwiej by było takie uniformy udostępnić pracownikom? Może ktoś wpadł na ten pomysł pomiędzy ofertą z 2020 i dziś. Jeśli nie, to myślę, że warto znormalizować  tą kwestię.

A że o Wrocławiu mowa, to jeszcze chciałam wspomnieć Pana Antoniego Gucwińskiego, który, wraz żoną, zachwycał mnie jako dziecko opowieściami o zwierzętach. Był Dyrektorem Wrocławskiego Zoo i do dziś pamiętam jak oboje trzymali zwierzątka na kolanach i opowiadali o nich w programie “Z kamerą wśród zwierząt”. Antonii Gucwiński – życzę by osiadł Pan na miękkiej chmurce, otoczony duszkami zwierząt. W takim prywatnym Edenie w niebie 🙂