Puff Puff Puff…. Oder…. river cruise….

Version for the lazy: Puff Puff Puff…. Oder…. river cruise….

Wrocław. Heat. Over 30 °C. We melt. What can we do here on such a day? We found ourselves under the trees in the park. It didn’t help. So we continued to melt the fat and squirm with stuffiness. And then a miracle happened.

Wrocław, everyone knows, lies on the river Oder. We, however, unaccustomed to similar views from Ireland, did not expect to be in the place from which a river excursion boat departs.

Ha! What more beautiful could have happened to us on that day! Ostrów Tumski could not even dream to compare with such a fascinating attraction.

Three tired bosmen sat on a fence along the shore waiting for the next cruise and dreaming of a sofa, a TV and a bottle of chilled beer… 🙂

We bought the tickets and after a few moments Passenger Ship Driada left the quay, from the stop under the aforementioned Ostrów Tumski and with a beautiful gentle murmur of the engine we caught the wind in the sails 🙂 Well, no! There were no sails. But it was still good.

Wrocław, as many probably know, is an exceptionally beautiful city. Particularily in its centre. More on this in a second. But is it equally beautiful on the outskirts? Well, not really. The road from the airport, for example, by bus route, leads between rather neglected blocks of flats.

Wrocław’s location in the Lower Silesia region means it has many German influences, but above all Prussian. Some of the edifices, inhabited of course, which remained from those centuries of the foreign rulings, are however in a deplorable state, scaring visiting tourists.

And how is it from the Oder side? Well, it is different. Personally, being an admirer of nature and open spaces, I was definitely impressed by swamps and rushes with a diversity of birds and other creatures that repeatedly jumped out in front of our noses.

The heat was merciless. We walked back and forth around the deck, slurping cooled mineral water. Guys on board took off their T-shirts, which was not necessarily a welcome occurance, because their sweat, which previously had an opportunity to soak into the material, now spread its deadly venom without any inhibitions. Hence we were forced to evacuate ourselves to the opposite side of the boat….

Ah whatever… there is one bridge in front of us, then another, a little further away a dude in a boat and a few canoeists. We choo choo slowly, without making any unnecessary maneuvers and not piling up the water neither behind us nor on the sides. Because what for… Lazy means lazy.

At that moment I thought of my beloved Mississipi River. You surely all know Mr. Samuel Langhorn Clemens. No? And how about Mark Twain? Yes? O.K. well, that’s the same guy.

As a child I could not stop reading books about Hackelberry Finn and Tom Sawyer. Remember how much of it involved the Mississipi River?

There is a similar cruiser that runs from the city of New Orleans which I plan to board one day but in reality, I’d love to go on a boat trip accross the entire country along with the currents of this Queen of the Rivers. Who’s with me? Think of all the places along the way!

Source: internet

There is a house in New Orleans

Ufff I must have cought some sunstroke from all that heat ‘cos seem to be raving…

…so, yea, we blissfully sailed until it was time to turn back. Well, nothing good lasts forever.

We were definitely reluctant to go ashore again but rumbling tummies forced us to hit the city in search of some food.

The food tastes delicious in Wrocław and there are cult places that are always worth a visit. Many of them at the Market Square and in the vicinity of Stare Jatki, a street remembering thirteenth century. At that time, it was a butcher’s quarter – 42 wooden houses arranged in two rows, intended for the meat trade. To this day, only 12 tenement houses from pre-war times have survived. It is an artistic and gastronomic centre. And to commemorate the old times, a very peculiar monument “In honor of slaughter animals” was erected here. And not long ago the dwarf Butcher too. But later about the dwarfs.

The boundaries of the Wrocław Market Square were also marked out in the thirteenth century. Its current area is about 40,000 m², which puts it in the 5th place according to the size among all Polish medieval market squares. However, this one is one of the few in Poland where there are urban buildings with a network of streets in its centre. There are as many as 11 streets there.

In the central part of the Market Square stands the Old Town Hall, which is an extraordinary achievement of Gothic on a European scale. Its construction lasted about 250 years. Until the first half of the nineteenth century, when the New Town Hall was built, to which the city authorities moved, the Old Town Hall served as the seat of the court and the city council. Today, the Old Town Hall is a branch of the Wrocław City Museum. The mayor of the city also has his office here and this is where the meetings of the City Council are held.

Who likes, can stand in the middle of the square and turn himself into a wirlpool 🙂 You are surrounded by sixty tenement houses funded by urban patricians and one is more beautiful than the other. The most famous are: the tenement house under the Blue Sun, under the Seven Electors or under the Griffins. And my favorites are definitely the Tenement House under the Golden Deer and Hansel and Gretel. Behind the latter is the entrance to the magical world of Wrocław dwarfs. “Is it a fairy tale, or not a fairy tale, think whatever you want….”

Imagine that yet until the 70s of the 20th century trams ran through the Market Square. There was also a gas station there.

I invite you to watch the vlog of Radosław Gajda from Architecture is a good idea about Wrocław’s Market Square, just switch on the subtitles!

After Radosław, I will only add a few curiosities related to the three buildings about which he talked so beautifully.

The Barasch Brothers department store, today known as Phoenix, once had a beautiful ornament, a 6.5-meter, glass globe on top of the building, which was destroyed by a lightning strike in 1929.

Zobacz obraz źródłowy
Source: radiowroclaw

In the Tenement House Under the Golden Sun (Rynek 6, do not confuse with the Tenement House Under the Blue Sun standing next to it at number 7) there is a Museum of Pan Tadeusz – Różewicz, a Polish writer. (Pan Tadeusz is also a title of one of the most Polish of Polish books, there’s a bit of a pan here for the Polish natives).

And in the aforementioned modernist office building designed by Heinrich Rump from 1930 (at the corner of the Market Square and Salt Square), there is one of the few “paternoster” elevators in Poland, which runs without stopping and you get into it on the run. Unfortunately, it is not generally available.

And finally, what few people know, and what must not be forgotten – the monument to Alexander Count Fredro! Previously, it stood in Lviv and on the Wrocław Market Square it replaced a monument of none other than the King of Prussia himself, Frederick William III. Well, how not, when Aleksander Fredro is considered the most outstanding comedian in Polish literature of the Romantic era, and on an earlier monument the inscription proclaimed “An mein Volk”, which was to commemorate the proclamation of this king published in Wrocław in 1813. Poles are not Prussians and have their own language….

However, this romanticism of Fredro is not necessarily reflected in a romantic way in his works, an example of which can be: The Tale of three Brothers and Princess (definitely not for children!). Both manuscripts of his most famous play “Revenge” are kept in the Ossoliński National Institute in Wrocław. Fredro himself came from the Podkarpackie Voivodeship and was an outstanding not only artist, but also a politician and Freemason. Well, he was a Count and that’s it. And he had the “guts” to write about taboo topics. Super cool dude!

We settled on Pigeon Square, next to the “Zdrój” fountain, named after the city President, Mr. Zdrojewski, in 2000, when it took its honorable place on the Wrocław Market Square. A nice souvenir in the style of “I will give it to myself by myself”.

And finally, full, tired and burned by the sun, we go for a well-deserved rest to a nearby hotel, only to find ourselves at the beautiful Central Station the next morning and take a train to where the sun rises…

On the way, however, we pass another very worth mentioning thing – a gas lamp:

In Wrocław they still exist and day after day they are lit and dashed by a Lamplighter – one of the last in Poland.

In the very center of the city, on Ostrów Tumski, every night he lights up (in the summer at 9 p.m. and in the winter at about 4 p.m.) and extinguishes, just before dawn, a total of 103 lanterns. He devotes about ninety minutes to complete this task.

The first municipal gas lanterns were launched in 1809 in London. You’ve probably watched Mary Poppins!

10 years later, they were already operating in Paris. The trend continued on the mainland and German cities such as Berlin, Leipzig and Austrian Vienna soon after treated themselves to similar forms of urban lighting.

Robert Louis Stevenson, sick in his childhood with tuberculosis, often dreamt to be Leerie, the Lamplighter:

THE LAMPLIGHTER (published in 1885 in his book: A Child’s Garden of Verses)

My tea is nearly ready and the sun has left the sky;
It’s time to take the window to see Leerie going by;
For every night at teatime and before you take your seat,
With lantern and with ladder he comes posting up the street.

Now Tom would be a driver and Maria go to sea,
And my papa’s a banker and as rich as he can be;
But I, when I am stronger and can choose what I’m to do,
O Leerie, I’ll go round at night and light the lamps with you!

For we are very lucky, with a lamp before the door,
And Leerie stops to light it as he lights so many more;
And O! before you hurry by with ladder and with light,
O Leerie, see a little child and nod to him to-night!

To little Robert, something that was considered a banal work by everyone else, was magical and unique.

On May 23, 1847, punctually at twenty o’clock, a festively dressed Lamplighter lit the first city gas lantern on the streets of Wrocław and so this continues to this day. It was on the day on which, after the completion of construction works on the new municipal gas plant, gas flowed from it for the first time.

The construction of the gas plant itself was inspired by the trend emerging in the west and the first gas lamp, which was lit up here in the Złota Gęś restaurant on June 16, 1843 in the company of the mayor and members of the magistrate. The authorities of the town, fascinated by such technical novelty, at this very moment made the decision to immediately implement it to the urban life of Wrocław.

The above mentioned gas plant was built at Tęczowa Street 🙂 how else! Less than six months later, more than 700 gas lanterns lit up the city. However, they did not shine as brightly as those that illuminate Ostrów Tumski today. The source of their light was a single flame. It was not until Auer’s grids, invented in 1885, that the brightness of the lanterns significantly improved. At that time, gas was used not only to illuminate the streets of Wrocław, but also hotels, restaurants, factories, schools and private apartments.

At the end of the 19th century, when the city authorities decided to replace the entire lighting system with mercury lamps, those at Ostrów Tumski were on the verge of disappearing too.

I managed to find a Job Offer for the Lamplighter. I liked this passage the most:

According to the ZDiUM guidelines, the Lamplighter must wear a black cylinder in the chimney sweep style and a two-piece black cape – long to the knees and short covering the shoulders. Capes must be waterproof, with a stand-up collar and made of the same material. In addition, the cape is fastened with two gold metal buttons. On a short cape you should embroider the coat of arms of Wrocław. A lamplighter at work should wear dark pants made of tailoring material and black leather shoes. Shoes must be clean.

Dear ZDiUM (Roads and City Maintenance Authority) – wouldn’t it be easier to make such uniforms available to employees? Maybe someone came up with this idea between the offer from 2020 and today. If not, then I think it is worth normalizing this issue. Particularily that a Lamplighter is a magical person indeed and should be valued as one.

And since we are talking about Wrocław, I would also like to mention Mr. Antoni Gucwiński, who, together with his wife, delighted me as a child with stories about animals. He was the Director of the Wrocław Zoo and to this day I remember how they both held animals on their laps and talked about them in the program called “With a camera among animals”. Antoni Gucwiński – I wish you to settle on a soft cloud, surrounded by animal sprites. In such a private, unique Eden in heaven 🙂



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Zobacz też polską wersję tutaj:

Wyczesany camping z widokiem

Podcast można znaleźć tutaj, jeśli nie macie ochoty czytać: Wyczesany camping z widokiem

English version below:

Nigdy nie znudzą mnie widoki, które ma do zaoferowania południowa Francja. Kilometry pól z długimi zielonymi pasami winorośli pokrywają każdy centymetr ziemi w zasięgu wzroku, oczywiście takiej, którą da się uprawiać.

Łaty z pól i łąk generalnie przynoszą więcej przyjemności, gdy podziwia się je poza utartą drogą. Tym razem jednak powoli wracaliśmy w kierunku Tuluzy, dlatego też czas miał znaczenie. A przed nami prawdziwa uczta. Toteż tym razem podziwialiśmy widoki z autostrady.

Wczesna poranna pobudka i szybka podróż do miasta La Cité.

Przy wjeździe do Carcassonne poczuliśmy lekkie rozczarowanie. Pamiętajcie, że podróżowaliśmy bez planowania, map, GPSu, itp. Tylko książka podróżnicza, drogowskazy i ogólne wyobrażenie co do lokalizacji miejsc.

Miasto wcale nie wyglądało zbyt średniowiecznie. Czyżby mnie okłamywali na wykładach z Historii architektury i sztuki na uniwersytecie, czy co?! – pomyślałam. Ale nie. Nie kłamali.

Trzeba Wam wiedzieć, że wyższa część miasta Carcassonne znana jako La Bastide de Saint Louis znajduje się po drugiej stronie rzeki Aude od starej, dolnej części zwanej La Cité Medievale, której wszyscy tak naprawdę szukają.

This image has an empty alt attribute; its file name is screenshot_20220211-174941_chrome4313726234476761271.jpg

Dołączyliśmy do ruchu ulicznego miasta Carcassonne. Hmmm… lub bardziej… zgubiliśmy się w nim :/ Tylko po to, aby przejechać się przez centrum tej nowoczesnej osady.

Szybko zdaliśmy sobie sprawę, że jesteśmy po złej stronie rzeki, otoczeni masami ludzi robiących zakupy, spacerujących lub po prostu popijających kawę przy jednym z wielu stolików kawiarnianych zastawiających chodniki.

Była to szybka ucieczka muszę przyznać. W rzeczywistości w ciągu następnych dwóch dni spędzonych w okolicy nie przekroczyliśmy rzeki już ani razu.

Widok na Petit Train de la Cité upewnił nas, że zbliżamy się do celu.

Po prostu musieliśmy uzbroić się w cierpliwość, ponieważ droga, którą nadjechaliśmy, znajdowała się po przeciwnej stronie nowego miasta. Trzeba było więc przebrnąć przez ten nie najpiękniejszy most, aby poczuć te właściwe uczucia.

Wieże La Cité w końcu pojawiły się przed nami w upale wczesnego poranka…

Teraz byliśmy o wiele szczęśliwsi, gdy znaleźliśmy to, czego żeśmy szukali. Następnym krokiem było znalezienie miejsca kempingowego.

Podążając za znakami drogowymi, przejechaliśmy przez mały zabudowany teren tuż pod murami obronnymi starego La Cité i tam, gdzie było bardziej zielono, znaleźliśmy prawdziwą perełkę – trzygwiazdkowe miejsce, z pięknie wyznaczonymi parkingami, dobrze zorganizowanymi obiektami publicznymi, basenem, placem zabaw i kawiarnią. Wspaniały Camping de la Cité, w odległości 5 minut spacerem od średniowiecznego miasta Carcassonne!

Nasze brudne i śmierdzące ubrania zasłużyły w końcu na pranie. Wkrótce wszystko było rozpakowane i zorganizowane w naszym przytulnym, otoczonym płotem z krzewów, który szybko zamienił się w sznurek na bieliznę, oazę ciszy i spokoju.

Odświeżający prysznic i byliśmy gotowi do zdobycia kolejnej twierdzy.

Chociaż dziś nazywamy je średniowiecznym miastem, znanym na całym świecie z historycznych budynków otoczonych podwójnym pierścieniem murów obronnych z systemem licznych wież i bram, najwcześniejsze ślady osadnictwa w miejscu obecnego La Cité sięgają VI wieku p.n.e. To wtedy zbudowano tu warownię na skalistym cyplu, z widokiem na dolinę rzeki Aude.

Źródło: internet

W pobliżu przebiegały starożytne europejskie szlaki łączące ważne regiony handlowe. Via Domitia zbudowana przez Rzymian była jedną z nich. Lokalne wzgórza Carsac były ważnym ośrodkiem handlowym regionu. Nic więc dziwnego, że Rzymianie rządzili tu pięć wieków później. I chronili osadę, którą podnieśli nawet do rangi stolicy regionu, 1200-stoma metrami murów obronnych.

Carcassone kwitło pod panowaniem rzymskim aż do IV wieku naszej ery, kiedy to znalazło się pod panowaniem Wizygotów w V wieku. Opierało się wielokrotnym próbom podbicia go przez Franków, którym ostatecznie udało się to w końcu w VIII wieku. Przed nimi był też okres kontroli Saraceńskiej.

Gdzieś podczas rządów Franków Maurowie postanowili zaatakować miasto Carcassonne. Ich strategia polegała na czekaniu, aż mieszkańcom zamkniętym w murach miejskich zabraknie żywności i zapasów. Oczywiście była to sytuacja nieunikniona.

Gdy zapasy drastycznie skurczyły się po obu stronach, tak bardzo, że wewnątrz murów miasta pozostała tylko jedna świnia i jedna beczka zboża, sprytna księżniczka postanowiła sprzeciwić się swoim doradcom i poprosiła poddanych, aby przekarmili tę świnię całym pozostałym zbożem, po czym świnia została katapultowana do obozu otaczającej mauretańskiej armii.

Po raz kolejny sztuczka, a właściwie proste, logiczne myślenie kobiety, być może nawet dziecka, przyniosło miastu zwycięstwo. Maurowie zdecydowali, że skoro miasto jest tak dobrze zaopatrzone w żywność, oni sami będą martwi, zanim uda im się zmusić mieszkańców do poddania się z powodu głodu. I tak też odeszli tam, skąd przyszli.

Był to XIII wiek, kiedy masywne mury miasta, które możemy dziś oglądać, zostały zbudowane, po tym, jak La Cité zostało zaanektowane przez państwo francuskie. Na tym etapie Château Comtal znajdował się już w jego granicach, zbudowany sto lat wcześniej przez Bernarda Atona Trencavela w zachodniej części murów rzymskich. Twierdza była wystarczająco silna, aby pokonać armię brytyjską podczas wojny stuletniej w ataku dowodzonym przez Czarnego Księcia w 1355 roku.

300 lat później Carcassone straciło swoje znaczenie militarne. Fortyfikacje zostały opuszczone, a miasto stało się jednym z centrów gospodarczych Francji, koncentrującym się na wełnianym przemyśle włókienniczym. Niemniej jednak powoli upadało.

Na pewnym etapie było ono tak zaniedbane, że rząd francuski rozważał jego zburzenie. Na szczęście opamiętali się i w 1853 roku zadanie gruntownej rekonstrukcji i renowacji twierdzy otrzymał francuski architekt Eugène Viollet-le-Duc, który jest obecnie znany jako ojciec francuskich prac konserwatorskich. Po jego śmierci dokonanie dzieła odziedziczył jego uczeń, Paul Boes Willwald, a później kontynuował je architekt Nodet.

Carcassonne - Plan
Źródło: internet

W 1997 roku Carcassonne zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowy, w pełni otoczony murami średniowiecznymi kompleks miejski. Jeden z największych tego typu w Europie, który pozostał w stanie niezmienionym. La Cité jest jednak narażone na codzienne zadeptywanie. Hordy ludzi, około 4 mln rocznie, wbijają podeszwy swoich butów w średniowieczne jego kamienie, szwędając się po wąskich uliczkach lub próbując policzyć wieże, których powinno być 52.

Też byliśmy tymi ludźmi.

Po przekroczeniu głównych bram wejściowych najprawdopodobniej pójdziecie w prawo, w kierunku Bazyliki Świętych Nazariusza i Celsusa, znanej również jako Bazylika Świętych.

Budowa romańskiej katedry rozpoczęła się w 1096 roku. Nadal można zobaczyć i skorzystać z wejścia z łukowym portalem w elewacji północnej.

Najstarszą częścią obecnego kościoła jest romańska nawa. Większość budynku została przebudowana w XIII wieku i w stylu gotyckim. Obejmuje to chór z jednym z najstarszych witraży w południowej Francji, pochodzącym z 1280 roku i przedstawiającym życie Jezusa. Mnie osobiście zahipnotyzowała rozeta. Czy wyczuwacie różnicę między ciężkim i ciemnym stylem romańskim a jasnym, zwiewnym, kolorowym i graficznym gotykiem, który miał sprawić, że budynek będzie wyglądał tak, jakby dosłownie sięgał nieba?


Wyjście z tego niesamowitego kościoła na światło dzienne jest doświadczeniem samym w sobie. A to, moim zdaniem, najlepszy czas na wyjście na mury obronne. Po prostu przechodzicie przez łuk, który pojawia się po waszej prawej stronie. Pamiętajcie, że macie tutaj dwa rzędy murów, więc chodzicie w przestrzeni, która jest między nimi.

Obejście całego terenu jest wyczerpujące. To naprawdę jest właściwe miasto, a w jego murach może być bardzo gorąco, gdy pogoda jest nieco poniżej 40 °C. Setki ludzi stłoczonych wewnątrz jak sardynki w puszce, nie poprawiają tej sytuacji.

Po spędzeniu tam całego dnia czujecie się wyczerpani, ale w satysfakcjonujący sposób.

Przygotujcie się na wysokie ceny za wszystko, co jest otoczone murem, zwłaszcza jeśli jest świeżo ugotowane. Pamiątki są również dość drogie, ale pamiątkowa moneta i pocztówki są koniecznością. Tak jak sama wizyta w tym miejscu. Kto jeszcze nie zdołał go odwiedzić, niechaj nie zwleka.

Zabudowy miejskie położone wewnątrz murów zostawiliśmy na koniec naszej wizyty i była to słuszna decyzja. Ta część La Cité jest po prostu zbyt napakowana ludźmi. Ale niezwykle ładna, z domami z muru pruskiego. Zostajesz przeniesiony w czasie i przestrzeni do książek Alexandre’a Dumasa i jego muszkieterów.

Źródło: internet

Osobiście uważam, że dolne miasto, tuż za murami La Cité, jest bardzo urokliwe i znaleźliśmy tam nawet małą cukiernię z najsmaczniejszymi wypiekami robionymi na miejscu.

Ludzie mają tendencję do ignorowania tej części całkowicie w swoich gorączkowych próbach jak najszybszego dotarcia do średniowiecznych murów i tego, co jest za nimi. Moim zdaniem jest to jednak błąd. Ponieważ my byliśmy w Carcassonne przez dwa dni, spędziliśmy dużo czasu spacerując i podziwiając piękno również tego wspaniałego historycznego miejsca. Zróbcie to także, a nie rozczarujecie się.

Tego wieczoru nie mieliśmy pojęcia, że staniemy się świadkami jakiejś niemieckiej rewolucji na sąsiednim miejscu kempingowym. Wygląda na to, że ci ludzie podróżują z całymi domami. Najpierw oglądali telewizję i słuchali radia. Potem grillowali. Potem zaczęli pić, myślę, że coś na cięższą nutę, ponieważ sprawiło, że byli dość rozmowni. Doprowadziło to do małej kłótni, z odrobiną stukotu sztućców i naczyń. I wreszcie na koniec dostał nam się koncert seksualnych uhs i ahs, po których nastąpiło chrapanie, przyrównywalne do tego, jakie z pewnością wychodzi z gawry niedźwiedzi brunatnych.

Siakieś 60-letnie ex-dzieci-kwiaty normalnie….

Na szczęście odwiedziliśmy wcześniej jeden z lokalnych supermarketów i mieliśmy Bordeaux w obfitości. Mnóstwo sera i winogron do tego wszystkiego i widok na La Cité w nocy.


Wygląda na to, że Niemcy i Carcassonne dzielą jakiś szczególny rodzaj miłości, ponieważ w 2000 roku Klaus-Jürgen Wrede opublikował zaprojektowaną przez siebie grę planszową nazwaną na cześć tego właśnie miasta.

Zasady są proste, wybieracie kawałki, które później łączycie ze sobą tworząc średniowieczną osadę. Oczywiście istnieje już kilka jej wersji i więcej opcji można znaleźć klikając tutaj.

Źródło: internet

Gra stała się tak popularna, że teraz można wybierać pomiędzy wersjami konsolowymi, PC i aplikacjami.

Carcassonne - panorama
Źródło: internet

Jest jeszcze jedna rzecz, o której nie powinnam zapomnieć. Niestety nie mieliśmy okazji wziąć w nim udziału, ale każdego lata od połowy lipca do końca sierpnia, 3 razy dziennie z wyjątkiem soboty, średniowieczne La Cité zabawia tłumy Wielkim Turniejem Rycerskim.

45 minut pokazów w najbardziej średniowiecznych ustawieniach i stylach. Rycerze, konie i broń ścierają się w ciągłych bitwach, aby przywrócić ducha ówczesnych dni.

Było lato 1208 roku, kiedy Ramon Roger Trencavel po raz pierwszy zorganizował wielki festiwal w swojej cytadeli w Carcassonne, gdzie najlepsi rycerze mogli zmierzyć swoje umiejętności w starciach przeciwko sobie.

Ale ten sam rok rozpoczął coś, o czym opowiem wam podczas naszej następnej podróży. Do tego czasu pamiętajcie, że tylko w dół drogi od La Cité znajdziecie to, co jest znane jako Kraj Katarów.

A napiszę o tym przy okazji kataru… będzie tematycznie.



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Kiedy mamusia mówi “jedz swoje warzywa” – jedz je! Pokrojone w kosteczkę.

Jeśli twoje leniwe alter ego ma ochotę dać oczom odpocząć, użyj uszu i posłuchaj podcastu: Kiedy mamusia mówi “jedz swoje warzywa” – jedz je! Pokrojone w kosteczkę.

Leniwy, ciepły poranek zapowiadał upał. Przed nami dzień bez planu. Jechaliśmy wśród pól słonecznika, tym razem z otwartymi oknami, pozwalając zapachom francuskiego lata krążyć po wnętrzu samochodu i malować uśmiechy na naszych zaspanych, rozmarzonych twarzach.

Przed nami fala gorąca tworzyła miraż nad powierzchnią drogi, mglisty krajobraz wypełniony kolorami. Uwielbiam, kiedy tak się dzieje. Była to wczesna zapowiedź pięknego dnia, wysyłana do nas prosto z nieba.

Zadowoleni z takiej przepowiedni, jechaliśmy dalej szukać miejsca, w którym moglibyśmy uzupełnić nasz poziom energii. Niedługo potem pojawił się przed nami Aldi i postanowiliśmy urządzić przed nim piknik na małym, kwadratowym kawałku łąki.

Pomimo tego, że Aldi jest niemieckim supermarketem, jest on zobowiązany do sprzedaży pewnych ilości lokalnych produktów, aby móc działać za granicą. Również tutaj. Tak więc, korzystając z naprawdę niskich cen, kupiliśmy torbę smakołyków na resztę dnia.

Setki rodzajów pasztetów i serów, wszystkie tak świeże i aromatyczne jak bułki i warzywa. Brzoskwinie i śliwki dosłownie spadły z drzew tego ranka, założę się. A wypieki wypełnione owocami rozpływały się na naszych językach.

Trawa była wysoka, tam gdzie rozłożyliśmy się z naszą ucztą. Ruch uliczny był znikomy, więc nic prócz pszczół i os nie miało zamiaru przeszkadzać nam w delektowaniu się tymi dobrotkami. Ich leniwe próby kradzieży niektórych z naszych pyszności nawet się powiodły. Nie mieliśmy nic przeciwko dzieleniu się.

Przed nami miasto o nazwie Mirepoix. Zobaczyliśmy drogowskaz w drodze do sklepu i postanowiliśmy tam podskoczyć. W sumie już tam prawie że byliśmy.

Robiło się naprawdę gorąco. Dobrze odżywieni, nawodnieni i z poziomem witaminy D3 uzupełnionym porannym słońcem, spakowaliśmy wszystkie smakołyki i ruszyliśmy w poszukiwaniu przygody.

Przed nami pojawił się mur z bramą, sugerujący, że jest to właściwe miejsce do zaparkowania samochodu. W rzeczywistości to, co tutaj mamy, nazywa się La porte d’aval, dosłownie drzwi w dolnym biegu rzeki lub Dolna Brama, która pochodzi z 1372 roku.

Nieśmiało zerknąłam przez bramę i zobaczyłam małą uliczkę z zabawnym rowkiem pośrodku, prawdopodobnie rodzajem drenażu. Ulica widocznie prowadziła do jakiegoś placu.

Drogowskaz przy bramie sugerował coś “średniowiecznego”. Byliśmy gotowi na średniowiecze! Na tym etapie nie mieliśmy pojęcia, na jaką perełkę żeśmy się natknęli.

Czy kiedykolwiek oglądaliście filmy z Gérardem Depardieu, powiedzmy Człowiek w żelaznej masce, lub którąkolwiek z filmowych adaptacji książek Dumasa lub de Balzaca?

Średniowieczne miasta Francji otoczone murami sprawiały wrażenie budowlanego chaosu. Nieregularne główne ulice miały co najwyżej kilka metrów szerokości. Przez ich centrum przepływały ścieki, którymi płynęły śmieci, zanieczyszczenia i brudna woda. Ulice śmierdziały, a te zapachy przenikały do wnętrz domów. Pomieszczenia mieszkalne były małe i ciemne.

Budowano wówczas z drewna, gipsu i gliny. Kamień był rzadko używany. Na parterach znajdowały się zazwyczaj sklepy i warsztaty. Mieszkańcy miast w tym czasie zajmowali się przede wszystkim rzemiosłem. Organizacje gildii jeszcze nie istniały.

Tłumy gromadziły się na ulicach miast podczas procesji, tortur i egzekucji. Wielkim wydarzeniem w życiu miasta był wjazd i wizyta króla lub innych dostojników.

Szliśmy w kierunku placu między rzędami średniowiecznych budynków. Drewniane belki i krokwie podtrzymujące górne kondygnacje, krzywe okna, dachy i faliste ściany. To wszystko sprawiało, że poczułam się tak, jakby w każdej chwili kobieta ubrana w długą średniowieczną suknię z tasiemką przewiązaną przez klatkę piersiową, miała się wychylić z jednego z okien i wylać wiadro pomyj lub sików na nasze głowy. To jest to, co ryzykowaliście w tamtych czasach, czyż nie?

Zamknijcie oczy i pomyślcie o takiej scenie. Błotniste ubite drogi, brak kanalizacji, tylko wąskie rowy wzdłuż budynków. Tak, tam też płyną ludzkie i zwierzęce odchody. Wyobraźcie sobie kobiety w długich sukniach, którymi to wszystko rozmazują, przechodząc obok. I to nie jest wcale tak, że kąpią się i robią pranie zbyt często. W średniowieczu istniało nawet powszechne powiedzenie, że częste mycie skraca życie.

Fajnie czy też nie, mocz, od czasów starożytnych, był uważany za magiczny płyn i myślę, że jest to świetny moment, aby wspomnieć o kilku jego zastosowaniach na przestrzeni wieków. Zwłaszcza, że Mirepoix znajduje się tylko w dół drogi od rzymskich szlaków, a południowa Francja odziedziczyła mnóstwo rzymskich wynalazków. Ci zaś, kochali się w urynie.

Słowo “mocz” pochodzi od łacińskiego urina, co oznacza “nawilżać, płynąć”. Słowo “sikanie” jest onomatopetycznym terminem na mocz i było używane już w XIV wieku.

Ta żółta ciecz, którą nasze ciała odrzucają, składa się w 96% z wody, 2,5% z odpadów azotowych, głównie mocznika, związku, który dalej rozkłada się na amoniak, 1,5% soli mineralnych, a także znikomych ilości niektórych substancji, takich jak np. barwniki żółciowe, które nadają mu zapach, kolor i smak.

Ludzkość używała tej substancji przez wieki, a jeśli nigdy nie poświęcaliście wiele uwagi temu tematowi, to niektóre z poniższych informacji mogą Was nieźle zaskoczyć 🙂

Isagoge jest “Wprowadzeniem” do dzieła Arystotelesa o nazwie “Kategorie”, napisanym przez Porfiriusza na Sycylii w latach 268-270 n.e. Jest to filozoficzna praca na temat uniwersaliów i logiki, która również wyraźnie wspomina o moczu. Poniżej widzicie kopię tego rękopisu.

Litera “D” – inicjał, rozpoczynający zdanie “De urinarum differencia negocium” (Kwestia różnic moczu).

Starożytni greccy lekarze próbowali wyleczyć szaleństwo moczem osła, a gotowanie jajka w moczu pacjenta, a następnie zakopanie go w mrowisku miało wyleczyć gorączkę jak nic innego. Nic dziwnego, że kilka wieków później próbowano leczyć choroby typu AIDS w całkiem podobny sposób.

Australijscy aborygeni wierzyli, że oceany są moczem rozgniewanego boga próbującego utopić świat.

W czasach starożytnego Rzymu na rogach ulic znajdowały się ogromne pisuary, do których obywatele mogli uprzejmie ofiarować swoją działkę. Ważne było by ciecz była trzymana z dala od słońca lub ciepła, co mogłoby zmienić jej kolor. Zalecono, aby zbierać owe napełnione beczki w stanie czystym, nie rzadziej niż co około 24 godziny.

Rzymianie handlowali moczem, ekstrahowanym zarówno od ludzi, jak i zwierząt, płacąc podatki, zwane vectigal urinae wprowadzone przez cesarza Wespazjana, w tym właśnie celu. Od tych to podatków pochodzi wciąż używane do dziś powiedzenie Pecunia non olet: “Pieniądze nie śmierdzą”.

Rzymskie pisuary publiczne, które nawiasem mówiąc we Francji po dzień dzisiejszy nazywane są vespaziennes – po tym samym cesarzu Wespazjanie, nie były za darmo, a miasta potem dorabiały jeszcze więcej pieniędzy sprzedając ten sam mocz handlarzom tkanin, którzy stosowali go do wybielania.

Kaustyczne właściwości amoniaku oznaczają, że staje się on destrukcyjny, kiedy wchodzi w kontakt z niektórymi substancjami. Jest to zatem przydatny składnik środków czyszczących, ponieważ naturalnie neutralizuje tłuszcz i brud. Rozcieńczony wodą mocz był zatem używany do namaczania brudnych ubrań. Osoby piorące deptały następnie mokre pranie, tak jak winiarze gniotą winogrona. Oczywiście polewając je własnymi wydzielinami podczas tego procesu. Kropelka do kropelki!

Panaceum na wszystkie dolegliwości jamy ustnej miała być specjalna płukanka z ludzkiego moczu. Rzymianie robili to nie bez powodu. Założyli, że jeśli mocz doskonale sprawdza się jako wybielacz podczas prania tunik, jego właściwości czyszczące sprawdzą się również w przypadku zębów.

Nawet jeszcze w XVII wieku, francuski lekarz, Pierre Fauchard (ojciec nowoczesnej stomatologii), zalecał mocz na złagodzenie bólu zęba.

Starożytna płukanka nie była jednak uzyskiwana w trywialny sposób. Mocz musiał być najwyższej jakości, stąd Rzymianie nie wahali się importować najlepszego rodzaju moczu z najdalszych zakątków Europy. Szczególnie lubili mocz młodych Iberów, który zawierał, ich zdaniem, najbardziej zbawienne składniki. Używali specjalnych cystern do jego transportu z Hispanii.

Związki amoniaku są również składnikami nowoczesnych past do zębów. Ale nie martwcie się! Dziś nie są one uzyskiwane z moczu, ale tworzone w laboratoriach.

Starożytni rzymscy szpiedzy używali moczu jako niewidzialnego atramentu do pisania tajnych linii w swoich oficjalnych dokumentach. Słyszeliście kiedyś o powiedzeniu: “czytać między wierszami”? Wiadomości pojawiały się tylko po podgrzaniu.

Nawiasem mówiąc, mocz kota świeci, wiedzieliście to?

Kobiety w starożytnym Rzymie piły terpentynę (która może być trująca, powszechnie używana jest do rozcieńczania farb olejnych), ponieważ sprawiała, że ich mocz pachniał różami.

W starożytnych Chinach zarówno mężczyźni, jak i kobiety stali przy oddawaniu moczu. Chińscy szlachcice oddawali mocz do pustych w środku kijów bambusowych, aby mocz spływał daleko od ich ciał. W tym samym czasie, w krajach muzułmańskich, zarówno mężczyźni, jak i kobiety siedzieli lub kucali, aby siusiać, ponieważ wierzyli, że oddawanie moczu na stojaka, jest czymś, co robią psy. W starożytnym Egipcie i Irlandii zaś, kobiety były tymi, które stały, aby oddać mocz, podczas gdy mężczyźni siedzieli lub kucali.

Kiedy pojedziecie do Maroka, nawet dzisiaj znajdziecie tam wiele niezwykle śmierdzących farbiarni ukrytych na dachach, z niezakłóconym dostępem do słońca. Kaustyczne właściwości amoniaku pomagają również usuwać włosy ze skór zwierzęcych, dzięki czemu stają się one miękkie. Ten sam proces garbarski jest tam stosowany w niezmienionej formie od wieków.

Amoniak był ważnym składnikiem XVI-wiecznego przemysłu tekstylnego Anglii. Beczka za beczką ludzkiego moczu podążała każdego dnia do Yorkshire. Tam po dodaniu ałunu, czyli środka wiążącego, który łączył barwnik z tkaniną, przekształcano amoniak w silną zaprawę, gwarantującą najjaśniejsze kolory tkanin.

A po zmieszaniu z odpowiednimi pierwiastkami mocz może przekształcić się w saletrę lub azotan potasu, kluczowy składnik w produkcji prochu strzelniczego. Podczas Wojny Secesyjnej Armia Południowa umieszczała ogłoszenia w gazetach, prosząc Południowe Damy o zachowanie moczu, obiecując iż wagony z beczkami, zostaną wysłane “aby zebrać balsam”.

Nie mogę już, że tak powiem, trzymać mojej chemicznej wody i muszę ci powiedzieć, że mogę zrobić mocznik bez potrzeby posiadania nerki, czy to człowieka, czy psa; solą amonową kwasu cyjanowego jest mocznik. – Wöhler

Pomimo tego odkrycia dokonanego przez niemieckiego chemika Friedricha Wöhlera na początku XIX wieku, w którym poprzez zmieszanie cyjanianu srebra i chlorku amonu, otrzymał substancję identyczną z mocznikiem, ludzie do dziś wierzą w leczenie swoich ciał płukanką na bazie ludzkiego moczu.

Zwolennicy urynoterapii twierdzą, że ludzki mocz jest lekarstwem na wszystkie znane choroby – od przeziębienia po raka. Związki amoniaku zawarte w moczu mają również właściwości antybakteryjne i dezynfekujące.

Terapeuci sugerują, że mocz powinien być popijany, a nie wypijany na raz, i powinien on pochodzić ze środkowego strumienia pierwszego porannego oddawania, podobnie jak ten, który oddajecie do badań laboratoryjnych. Osoba wykonująca terapię moczem musi również unikać słonych pokarmów i pić dużo wody.

W Niemczech prawie 5 milionów ludzi regularnie oddaje się piciu moczu. W Chinach ponad 3 miliony ludzi. Jim Morrison, John Lennon, a także Gandhi byli również adwokatami.

Być może rzeczywiście nie powinniśmy marnować naszych fizjologicznych odpadów, jak to zwykle robimy w dzisiejszych czasach i pozwolić naszym ciałom przefiltrować je raz lub, jak w przypadku Jameson Whiskey, potrójnie je destylować.

Kilka lat temu grupa studentów z Kapsztadu, kopiując proces wzrostu koralowców morskich, po raz pierwszy użyła ludzkiego moczu, z ich męskich uniwersyteckich pisuarów, do uprawy eko-cegieł. Pachną amoniakiem tylko przez 48 godzin. Możesz wyhodować cegłę w ciągu 4 do 6 dni lub dłużej, jeśli chcesz, aby była trwalsza.

Więc gdybym chciała zbudować sobie dom, wszystko, co musiałbym zrobić, to kupić trochę ziemi, a następnie sikać. Lub biegać po wiosce i zbierać mocz od sąsiadów. Pod warunkiem, że mój dom nie byłby zbyt fantazyjny, powinnam to załatwić dość tanio i w krótkim czasie. Genialne! Jeśli chcesz przekazać darowiznę, skomentuj poniżej 🙂 Aby wykonać jedną cegłę, potrzeba siuśnąć około 100 razy.

Przez wieki mocz był mieszany z sianem, trawą, itp. przez właścicieli gospodarstw, aby stworzyć organiczny nawóz, tudzież gnój, jak to my wieśniaki zwykliśmy te rzeczy nazywać. Ludzi też czasem…. w sumie…

Szwedzcy studenci zebrali 70 tysięcy litrów czystego moczu, uciekli z nim na Gotlandię i wysuszyli go tam, aby następnie stworzyć granulki nawozu do upraw. Wierzą, że oddzielenie moczu od ścieków może uratować naszą Planetę!

Teraz, kiedy o tym myślę, z pewnością niektórzy z Was trzymali sobie w domach akwaria na pewnym etapie życia. Pamiętacie w takim razie, że potrzebowaliście roślinki i suplement do wody, aby zneutralizować azotan, który uwalnia się z rybich odchodów. A czy słyszeliście o procesie bielenia koralowców, który zabija nasze rafy koralowe na całym świecie? Mówią, że jest to spowodowane zmianami temperatury wody. Głównie globalnym ociepleniem. Ale koralowce również pochłaniają azotany. A co naprawdę dzieje się z naszym moczem po tym jak naciśniemy spłuczkę, tylko Bóg wie. Szwedzi mogą mieć rację w swoim myśleniu. Hmmm…

Być może Siły Powietrzne USA mogłyby podzielić się swoim małym patentem na worek na siuśki z resztą świata, aby umożliwić czysty proces zbierania uryny. Piloci myśliwców noszą przypominający torbę gadżet zwany “piddle-pack”, aby móc oddawać mocz podczas lotu, prawda? Nie mogę się doczekać, kiedy go zobaczę! 😀

Dzielenie się piddle-packiem może również pomóc kierowcom tirów, którzy nie chcą się zatrzymywać i zamiast tego oddają mocz do butelek, które następnie rzucają na pobocza autostrad. W ciągu jednego miesiąca stan Waszyngton oczyścił 1000 tego typu butelek na 100-milowym (około 161 km) odcinku autostrady.

Tutaj przypomniała mi się super scenka z Kabaretu Divadlo Sklep, gdzie Jiri Machacek, jako tracker na samym początku opowiada właśnie co to oznacza mieć 2000 mil za sobą, bez zatrzymywania się, a przed sobą kolejne 2000 mil, bez zatrzymywania się. Nie raz chcielibyście się zatrzymać, tak choćby tylko po to żeby się wysikać, ale sama myśl, że musielibyście wtedy się: zatrzymać, otworzyć drzwi, wyłączyć hydraulikę, kleszczami odpiąć schodki, zejść po nich, wyjść z tracka, iść w krzaki, odpiąć spodnie, sikać, znowu zapiąć te spodnie, wrócić się do tracka, ustawić te schody, włączyć hydraulikę, wejść do środka, a dopiero potem móc jechać dalej… to już raczej jedziecie od razu dalej….

A wyobraźcie sobie, że był taki Jack Jag, któremu kazali przewieść zepsute mięso, ze wschodniego wybrzeża Stanów na zachodnie wybrzeże, tak zepsute jak było, a on jechał tak, że to mięso dowiózł świeże 😀 I od tego czasu śpiewa się oni piosenki po całym USA. Pośmiejcie się trochę z Pepiczkami:

Podręcznik Polowy Armii Stanów Zjednoczonych ostrzega przed piciem moczu w nagłych wypadkach, ponieważ mocz zawiera sole, które mogą zaostrzyć odwodnienie. Zamiast tego urynę można wykorzystać do ochłodzenia ciała, mocząc w nim szmatkę i umieszczając ją na głowie.

Dzięki Bogu nie musimy już nosić zbroi jak ci biedni średniowieczni rycerze, ponieważ kiedy tamci się polali, to rdzewieli.

Teraz nadszedł czas, aby otworzyć oczy. Przed Wami ukazuje się plac, który jest jedyny w swoim rodzaju. Jeden z najwspanialszych zachowanych arkadowych placów targowych – Les Couverts.

Domy z muru pruskiego wsparte na drewnianych filarach otaczają plac. Starsi mieszkańcy łapiący promienie słońca siedzą na ławkach. Zabytkowa karuzela dla dzieci odpoczywa na zielonym skwerku.

Maison des Consuls (Dom Rady), obecnie hotel, wita nas krokwiami z wyrzeźbionymi dziesiątkami wizerunków zwierząt, a także karykaturami średniowiecznych zawodów i grup społecznych.

Mnóstwo uroczych kawiarni wita tu turystów, teraz w pośpiechu próbujących znaleźć zacienione miejsce by coś przekąsić, bo nadszedł czas na lunch.

My, mimo że najedzeni po naszym uroczym pikniku, również postanowiliśmy odpocząć pod jedną z arkad.

Kawę zaserwowano szybko. W jednym kubku różowym – na szczęście, a drugim żółtym – na radość. Tak się składa, że mój dobór skarpetek często wygląda tak samo.

Ludzie siedzieli wokół nas, pochłonięci czytaniem książek i czasopism. Nikt nie był zbyt rozmowny, a to było niesamowite.

Siedzieliśmy już tak dobrą godzinę, leniwie upajając się błogością chwili, kiedy mężczyzna z hiszpańską gitarą usiadł dosłownie 2 metry od nas i zaczął cichutko grać.

Jego samotne, spokojne flamenco rozbrzmiewało między średniowiecznymi murami i nikt nie narzekał. Wręcz przeciwnie, ludzie wydawali się zahipnotyzowani. Ale nie w ten huczny, komercyjny sposób; nikt się nie poruszył, nikt nawet nie odwrócił się, aby spojrzeć na mężczyznę. To wszystko było tak naturalne. Jakby był ptakiem, który po prostu przysiadł na gałęzi nad głowami ludzi, aby zaśpiewać im swoją melodię, ponieważ to było to, co zwyczajnie lubił robić. Podobnie jak ten mały słowik z opowieści o chińskim cesarzu – był wolny i dzielił się swoją miłością życia ze światem.

Nie mogłam się oprzeć i w końcu spojrzałam na nieznajomego z gitarą, który okazał się być mężczyzną w wieku około 40 lat. Bardzo opalony brunet, z 2-dniowym zarostem. Cała ta ciemność pięknie kontrastowała z jego białymi lnianymi spodniami i koszulą. A jego głowę zwieńczał elegancki słomkowy kapelusz. Wyglądał na miejscowego.

W tym czasie nie miałam pojęcia, jak bardzo Mirepoix jest zorientowane na sztukę. Swing à Mirepoix w okresie Wielkanocy jest dla miłośników swingu, a Mirepoix Musique to stowarzyszenie, którego celem jest promowanie muzyki klasycznej w mieście i okolicach. Przez cały rok organizują koncerty i inne wydarzenia kulturalne.

Ja, nie mogąc się powstrzymać, popełniłam kilka rysunków, aby nie pozostać w tyle, za wszystkimi tymi artystycznymi wibracjami unoszącymi się wokół.

Mirepoix oznacza mieszankę smażonych warzyw (pokrojonej w kostkę cebuli, marchwi, selera i ziół smażonych na maśle lub oleju) stosowanych w różnego rodzaju sosach. W Irlandii można je kupić w supermarkecie, pięknie zapakowane i pod nazwą Mieszanka na zupę, chociaż tutaj to chyba siekają je maczetą.

Według Larousse Gastronomique z 1938 roku mirepoix można przygotować au gras (z mięsem) lub au maigre (bez mięsa). Ten ostatni jest czasami nazywany brunoise, choć ściśle mówiąc, ten akurat termin dokładniej opisuje technikę krojenia nożem w kostkę, w której produkt spożywczy jest najpierw julienned (pocięty na paski) a następnie obracany o ćwierć obrotu i pokrojony w kostki o wielkości około 3 mm lub mniej z każdej strony. We Francji “brunoise” jest maleńki, od 1 do 2 mm po każdej stronie kostki.

Ale na herbie ville żadnych warzyw nie uświadczycie.

Najprawdopodobniej nazwa miasta pochodzi od oksytońskiego słowa Mirapeis, rzekomo wywodzącego się z mire peis, co oznacza zobaczyć rybę.

Położone nad brzegiem rzeki Hers-Vif lub L’Hers w departamencie Ariège w Oksytanii w południowej Francji, Mirepoix ma bliżej do Hiszpanii i Andory niż do Paryża.

Pierwotna osada znajdowała się niegdyś na przeciwległym brzegu rzeki, jednak w 1289 roku została ona zalana, a rok później odbudowana tam, gdzie położenie terenu było wyższe. Jego średniowieczne centrum pozostaje niezmienione od tamtych czasów. Większość domów pochodzi z XIII, XIV i XV wieku.

Katedra w Mirepoix (Cathédrale Saint-Maurice de Mirepoix) do 1801 roku była siedzibą biskupów rzymskokatolickich. Wówczas to diecezja została podzielona między Carcassonne i Tuluzę. Jego budowa rozpoczęła się w 1298 roku i trwała 600 lat. W latach 1858 i 1859 ojciec francuskich prac konserwatorskich, Eugene Viollet-le-Duc wraz z Prosperem Merimee, podjęli się renowacji budynku. Zaraz po pobliskiej katedrze w Gironie w Hiszpanii posiada ona drugi najszerszy gotycki łuk w Europie.

W 1776 roku Jean-Rodolphe Perronet, autor m.in. paryskiego Pont de la Concorde, rozpoczął prace nad mostem Mirepoix, który ma 206 metrów długości i siedem łuków. Niedaleko stamtąd, gdzie inny, mniejszy most zawisł nad rzeką, znajduje się 800-letni dąb chêne vert.

A na jednym z pobliskich wzgórz możecie popodziwiać Château de Terride z roku około 960.

A to, po co ja na pewno kiedyś wrócę do Mirepoix, to MiMa – międzynarodowy festiwal sztuki marionetek odbywający się tu każdego lata. Lalki w rękawiczkach, lalki smyczkowe i marionetki portées (lalki z uchwytem z tyłu głowy), przedmioty teatralne i aktorzy koncentrują się wokół wiodącego tematu i bawią nie tylko najbardziej malusińskich z ludzi.

Źródło: internet

Nie mogę się doczekać, aby Cię ponownie zobaczyć Mirepoix!



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Prameny života – Karlovy Vary, kde se můžete napít…. na zdraví

Poslechněte si podcast zde: Prameny života – Karlovy Vary, kde se můžete napít…. na zdraví

Vzpomeňte si, jak jsem vám řekla o lokti Jamese Bonda – odkaz na tento příspěvek:

a zmínila jsem Karlovy Vary, krále Karla IV. a hotel Grand PUPP? Řekla jsem, že se k tomuto tématu opět vrátíme, protože to stojí za to. A uvidíte sami, zda to stálo za to nebo ne 🙂

Říká se, že Karel IV. kdysi podnikl loveckou výpravu do lesů, která oplývala zvěří. Během lovu začal jeden ze psů pronásledovat jelena, při jehož pronásledování spadl do pramene, ze kterého tryskala voda. Pes začal vykřikovat bolestí.

Lovci, kteří slyšeli výkřik psa, se k němu vrhli a mysleli si, že byl zraněn loveným zvířetem. Byli ohromeni podívanou, která se před nimi odehrála. Přišli blíž, vytáhli psa ven a pak ochutnali vodu, která se ukázala být horká.

Císař Karel IV. byl o incidentu informován a spěšně se vydal na toto místo s velkou družinou obdivovat mimořádné dílo přírody. V přítomnosti svých lékařů moudrý vládce poznamenal, že taková horká voda může odpuzovat mnoho vážných onemocnění a je velmi užitečná a osvěžující. On sám ji nalil na svou nemocnou nohu, což mu přineslo úlevu a zlepšení.

Podle legendy bylo místo, kde císař používal pramenitou vodu, přeměněno na lázně. Do skály tam byla vytesána židle, na které seděl panovník. Nakonec nařídil obývat oblast kolem pramene.

Pod Jelení skálou – Jelení Skok, můžete vidět četné pozůstatky hradeb, které měly obklopovat město, ale nikdy nebyly dokončeny. Osada se nazývala Horké prameny císaře Karla – Karlovy Vary.

Zdroj: internet

Když jsem poprvé vkročila do Karlovarského kraje, viděla jsem v té době mnoho krásných vesnic třpytících se zlatem podzimu. Nečekala jsem však, že uvidím místo tak neobvyklé jako Vary. Karlovy Vary, toho Karla ze stokorunové bankovky, z Karlova mostu v Praze a z hradu v Lokti, o kterém jsem se již zmínila ve svém druhém článku. Vlastně první jméno města bylo Královské lázně na hradě Loket, pokud si dobře pamatuji.

Zobacz obraz źródłowy

Město – Perla se táhne podél řeky Teplé, ale krásné stavby se nacházejí i ve vyšších částech na obou březích řeky.

Na první pohled upoutá pozornost postkomunistická budova, navíc dost neobvyklá, a kdybyste jí dali trochu barvy a přidali jí trochu života, nebylo by to vůbec tak hrozné. Byl vytvořen jako hotel a slouží jako jeden z mnoha v tomto městě. Jmenuje se Hotel Thermal a zmíním se o něm ještě níže.

Právě zde na mostě se zásobujeme Karlovarskými oplatkami se zmačkanými obrázky a názvem města a lahodnými krémovými náplněmi, ze kterých si můžete vybrat. Vyrábí se zde od roku 1788. Lahodnost – prsty lízat! 🙂 A chutnají nejlépe teplé, čerstvě upečené.

Source: internet


Zdroj: google maps

Dočasně se držíme pravého břehu Teplé, ktera je opravdu tepla 🙂 Ale nedotkli jsme se vody, protože se nechceme proměnit ve zkamenělinu. Páry se vznášejí nad vodou a z nich uchází teplo. Ve Varech si můžete koupit slavnou růži, což je živá květina, která po namáčení v pramenitých vodách oblasti je pokryta sedimentem železa a dalších minerálů. Nechtěli jsme být tohle, tak jsme si dávali pozor, abychom neklopýtli a neskončili v řece 🙂

Všude je slyšet ruštinu a pokud to ještě nezvite, zjistíte, že Karlovy Vary jsou prakticky ruským městem v České republice. Dokonce i na místní letiště létají pouze ruské, nejčastěji soukromé jety. Chcete-li najít práci ve Varech, ruština je požadavek, a krásné panorama města je ovládán, vypadajici stejně jako hrad v Disneylandu, krásnou Pravoslavnou církvi věnovanou svatému Petrovi a Pavlovi postavený v devatenáctém století pro potřeby často navštěvujicých Rusů.

Zdroj: tipotravel
Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: wir-sind-offroader

Různé příběhy lze slyšet o historii Rusů ve Varech. Někdy můžete vidět muže v teplákových soupravách, jak nastupují do velmi drahých luxusních aut. Je všeobecně známo, že Rusové okupovali Československo desítky let a není divu, že se jim Karlovy Vary líbily, protože je to opravdu unikátní město. Car Petr I. sám zde byl pravidelným návštěvníkem, stejně jako Tolstoj, Gagarin a mnoho dalších. Ať už je historie jejich všudypřítomnosti v tomto městě jakákoli, zdá se, že díky nim jsou místní hotely, obchody a činžovní domy dobře udržované a město vzkvétá.

A krásně kvete. Zvláště na jaře. A na podzim se obklopuje zlatými a červenými barvami karlovarského lesa.

A v létě, v první polovině července, se město naplní hvězdami světové kinematografie. Mezinárodní filmový festival Karlovy Vary je festivalem celovečerních filmů, dokumentů a krátkých filmů. Jedná se o nejprestižnější filmovou recenzi ve střední Evropě. První ročník se konal v roce 1946 v Mariánských Lázních, ale o rok později se festival přesunul do Karlových Varů. Od té doby se zde koná pravidelně a nepřetržitě dodnes.

Festival každoročně uvádí premiéry filmů z celého světa. Zúčastnit se ho mohou pouze ti, kteří ještě nebyli představeni na jiných mezinárodních akcích. Ale to je norma ve filmových soutěžích. Hlavní cenou je Křišťálový glóbus, ale jsou zde také: zvláštní ceny poroty, nejlepší režie, nejlepší herečka a ceny za nejlepšího herce. Centrem festivalu je hotel Thermal, jehož mimořádnou stavbu jsem již zmínila výše. Filmové projekce se však konají prakticky po celém městě. Nejúžasnější projekce jsou ty pod širým nebem.

Karlovy Vary se často proměňují ve filmové pozadí, včetně těch velkých hollywoodských produkcí, jako je již zmíněný Bond. Grand PUPP Hotel je místo, kde bylo vytvořeno několik scén z Casino Royale. Před hotelem jsou dlažební kostky se jmény některých z nejslavnějších herců v historii světové kinematografie. Mini verze Hollywood-Vary Avenue of Fame.

Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: sffczech

Interiér lázeňského domu dole hrál roli interiéru kasina ve filmu.

Lázeňský dům v Casino Royale screenshot z filmu

Ale pokračujme dál, protože máme před sebou opravdovou lahůdku. Ti, kteří cestují do pramenitých vod, znají malé šálky s nosy, které často mají podobu zvířat nebo rostlin. Takže i zde si určitě kupte šálek. Nezapomeňte také, že kvůli bohatým ložiskům kaolinu v této oblasti nejsou tyto šálky vyráběny v You know Where, ale lokálně.

A proč potřebujete takový šálek? Největším bohatstvím Karlových Varů je 12 pramenů horké minerální vody, využívaných při léčbě onemocnění trávicího ústrojí, poruch metabolismu, ale i onkologických onemocnění a pohybových problémů (jedná se o nejoblíbenější prameny nacházející se v centru města v krásných kolonádách, zřejmě jich je celkem 79, ale ostatní se nacházejí na okolních kopcích a jednoho dne se o nich zmíním, protože si to zaslouží).

A tak se potulujete kolem, doplňujete svůj šálek vodou po vodě a pomalu popíjíte, jak se stále procházíte.

Prameny s léčivou vodou jsou ukryty pod pěti kolonádami postavenými na přelomu devatenáctého a dvacátého století a obnovenými po druhé světové válce:

  • Sadová Kolonáda
  • Tržni Kolonáda
  • Mlýnská Kolonáda
  • Zámecká Kolonáda, a
  • Vřídelní Kolonáda.

Cestou od hotelu Thermal směrem k hotelu Grand PUPP míjíme kolonády a prameny v opačném pořadí. První a jedna z nejkrásnějších z nich je: Sadová Kolonáda ze složitě tepaného železa podle návrhu vídeňských architektů:

12. Sadový pramen (dřívější název: Císařský pramen) se nachází ve Vojenském sanatoriu, používaném od roku 1852, teplota vody 41,6 °C, účinnost zdroje 1,5 l/min, obsah CO2: 750 mg/l. Pramen byl objeven při výstavbě Vojenských lázní. Jedná se o jeden ze dvou pramenů, ke kterým je omezen přístup, všechny ostatní kromě jednoho, který je pro veřejnost uzavřen, jsou k dispozici 24 hodin denně, 7 dní v týdnu a bez omezení.

Zobacz obraz źródłowy

11. Pramen Svoboda (dřívější názvy jsou: Lázeňský pramen a Františka Jozefa I., současný název byl dán v roce 1946), nachází se v altánu Prameni Svoboda, který byl nad ním postaven v roce 1865 a používá se od počátku 60. let devatenáctého století, teplota vody 62,4 °C, kapacita zdroje 5 l/min, obsah CO2: 550 mg/l. Pramen byl objeven při kopání základů nové budovy Lázní III.

Dále Mlýnská Kolonáda s vysokými mramorovými arkádami:

Ve filmu Casino Royale hraje tato kolonáda roli vlakového nádraží v Černé Hoře.

Casino Royale a kolonáda jako nádraží v Černé Hoře – screenshot z filmu

Mlýnská Kolonáda je největší kolonáda v Karlových Varech – novorenesanční stavba se 124 korintskými sloupy.

Stavba probíhala v letech 1871-1881 podle 2. návrhu Josefa Zítka. Projekt byl původně koncipován jako dvoupodlažní budova. Místo druhého patra je zde pouze balustráda s dvanácti sochami, které mají představovat alegorii dvanácti měsíců. Kritika budovy během její výstavby byla zničující. Přirovnávalo se to k bowlingové dráze nebo ke záhonu z mrkve a chřestu. Dnes je největším symbolem města.

V půlkruhovém sále si můžete přečíst slavnostní latinskou báseň “Óda na Vřídlo” Bohuslava Hasištejnského z Lobkovic z roku 1500. Pro zajímavost byl úředníkem a dvořanem polského krále Władysława Jagiełła.

Součástí kolonády je celkem pět pramenů – Skalní, Mlýnský, Libušin, Knížete Václava a Rusalčin. A tady jsou:

Zobacz obraz źródłowy

10. Skalní pramen, známý již v roce 1845, teplota vody 48 °C, kapacita zdroje 2,2 l/min, obsah CO2: 650 mg/l. Původně pramen šlehal přímo z koryta Teplé.

Zobacz obraz źródłowy

9. Pramen Libuše (předchozí název byl: Pramen Alžbětiných růží, současný název byl dán v roce 1947). Pramen je znám již od 70. let devatenáctého století, poprvé byl zaznamenán při stavbě kamenné Mlýnské kolonády, teplota vody 62 °C, kapacita zdroje 3-5 l/min, obsah CO2: 550 mg/l. Voda pro misku je dodávána ze čtyř malých pramenů.

Zobacz obraz źródłowy

8. Pramen knížete Václava I a II, používá se od roku 1784, (dříve známý jako Bernardův pramen podle názvu skály, ze které tekl přímo do řeky Teplé). V minulosti byl pramen mnohem účinnější a jeho časté vypouštění vody do výšky 4 m ho činilo podobným Vřídlu, prameni číslo 1, o kterém budu mluvit o něco později. Pevnost pramene se výrazně snížila, když byla postavena kamenná kolonáda a její vody směřovaly do dvou mís. První miska je napájena vodou o teplotě 65,6 °C a objemu 4 l/min, obsah CO2: 500 mg/l.

Druhá mísa je umístěna na mostě přes řeku Teplou, před Mlýnskou kolonádou a je napájena vodou o teplotě 58 °C a objemu 2 l/min, obsah CO2: 500 mg/l. 2. pramen knížete Václava je nejmladším pramenem v Karlových Varech. Pravděpodobně důvod jeho vzniku v roce 1964 byl pověrčivý. Podle pověstí by mělo být v Karlových Varech dvanáct pramenů. Vody tohoto pramene byly dříve využívány k výrobě karlovarských léčivých solí.

Zobacz obraz źródłowy

7. Pramen Rusalka (dříve nazývaný Nový pramen), známý již v šestnáctém století, teplota vody 60,2 °C, kapacita zdroje 4-7 l/min, obsah CO2: 600 mg/l. Pramen původně tekl přímo z řeky Teplé. Hned vedle, v osmnáctém století, byli vysvěceni lázeňští lékaři.

6. Mlýnský pramen, také známý od šestnáctého století, teplota vody 56,6 °C, kapacita zdroje 4,5 l / min, obsah CO2: 600 mg / l. Jeho jméno pochází od mlýna na řece Teplé, který zde stál až do konce osmnáctého století. Pacientům byl doporučen již v roce 1705. V té době se používá hlavně pro léčivé koupele. Voda z tohoto pramene je balena a prodávána po celém světě.

Dostali jsme se do oblasti středověkého trhu, starého centra, takže prameny zde patří k nejstarším a nejdéle využívaným ve městě.

V letech 1882-1883 byla nad prameny postavena dřevěná Tržní kolonáda neboli švýcarská Tržní kolonáda podle návrhu vídeňských architektů Fellnera a Helmera.

Jeji hlavní funkcí bylo zakrýt prameny, které se objevily na místě tehdejšího trhu. Prameny jsou zde: Tržní, Karla IV. a Dolní Zámecký:

Zobacz obraz źródłowy

5. Tržní pramen – Teplota vody 62 °C, kapacita zdroje 4,9 l/min, obsah CO2: 500 mg/l. Objeven při stavebních pracích na historickém trhu pod Zámeckou věží v roce 1838. To způsobilo spoustu starostí pro lidi v lékárně “U bílého orla” a v domě “U žirafy” v centru tehdy slavného trhu, ale díky tomuto nepoddajnému prameni, který opakovaně zmizel a znovu se objevil, vznikla krásná vyřezávaná kolonáda. Dnes je pramen k dispozici v půlkruhové apsidě, která je díky svým vynikajícím akustickým vlastnostem oblíbeným koncertním místem.

Teď přeskočím z pátého pramena na druhy, ale nebojte se, všechno vysvětlím za minutu.

Zobacz obraz źródłowy

2. Pramen Karla IV (dříve nazývaný Žrout). Teplota vody 64 °C, kapacita zdroje 4,8 l/min, obsah CO2: 250-450 mg/l. Tento pramen se používá od roku 1769. Těsně nad mísou je reliéf od Adolfa Zoerklera z roku 1930 představující objev karlovarských pramenů Karlem IV. při slavném lovu jelenů. Je to tedy zřejmě i ten, ve kterém si sám Karel IV. léčil nemocnou nohu, a právě tento legendární pramen vedl ke vzniku Karlových Varů. Tato mísa stojí v místě, kde se kdysi nacházely první lázně ve městě.

A co nás donutilo přeskočit 3. a 4. pramen, byla Zámecká kolonáda. Tato budova byla původně postavena v letech 1911-1913. Jeho tvůrcem byl vídeňský architekt Friedrich Ohmann. V roce 2001 získala svou současnou podobu přestavbou na Zámecké lázně. Tehdy byl do Tržní kolonády přivezen 3. pramen Dolního hradního pramene a zpřístupněn veřejnosti, zatímco 4. pramen Horního hradního pramene zůstal v lázních, pro veřejnost uzavřený.

Z vnějšku je Zámecká kolonáda zdobena prvky klasicismu a artesuvie. Uvnitř této kolonády je socha Ducha pramenů od V. Hejdy. 🙂 A vypadá to takto:

Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: globalblue
Zobacz obraz źródłowy

3. Dolní zámecký pramen Teplota vody 55,6 °C, kapacita zdroje 2,5 l/min, obsah CO2: 600 mg/l. Známý od roku 1769. Krávy byly první, kdo věnoval pozornost tomuto prameni a rád se shromáždil v blízkosti jeho vod. Později v něm děti udělaly malý bazén. Během velmi chladné zimy roku 1784, kdy voda ve městě zamrzla, tento pramen zásoboval vodou veřejné kašny. V roce 1809 na 14 let zcela zmizel.

Zobacz obraz źródłowy

4. Horní zámecký pramen používá se také od roku 1769, teplota vody 49,8 °C, kapacita zdroje 1,5 l/min, obsah CO2: 600 mg/l, je nepřístupny veřejnosti. Nízká teplota vody je údajně způsobena vyšší polohou tohoto pramene.

A konečně vlevo vidíme také královnu karlovarských pramenů, a je to:

Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: oddviser

1. Vřídlo, se nachází ve Vřídelní Kolonádě, původně postavené v roce 1826 pod dohledem vídeňských architektů Fellnera a Helmera. Již v roce 1939 tato budova zkorodovala a byla zbourána. Současná podoba pochází z let 1971-75 a vznikla ve stylu funkcionalismu pod vedením architekta Jaroslava Obraby.

Vody tohoto pramene slouží lidem již od šestnáctého století. Vřídelní sál viditelný na fotografii byl postaven vedle původního pramene, v souladu s léčebnými zásadami Davida Bechera, které vyžadovaly pitnou vodu hned vedle pramenů. O Becherovi budu mluvit o něco později.

Vřídlo je nejteplejší ze všech pramenů, je to něco opravdu neobvyklého; téměř 2 000 litrů vody o teplotě 72-75 °C vystřelující z hloubky téměř 3 000 metrů každou minutu do výšky 12-15 metrů. Obsah CO2: 400 mg/l, k dispozici během otevírací doby pavilonu.

Dnes se voda ta používá hlavně ke koupání, méně často k pití. V minulosti byly jeho vody využívány ve všech karlovarských zařízeních, protože jejich léčivé vlastnosti byly chváleny již v šestnáctém století.

Za starých časů, nepravidelné vodní stříkání, mohly vyděsit místní obyvatele docela dobře, kvůli jejich síle. Dnes je tento jev regulován, ale stále dělá úžasný dojem na pozorovatele. Výbuchy gejzírů jsou tak vysoké, že opravdu nemůžete absorbovat celou slávu této podívané, natož pořídit pěknou fotografii.

Teplo vody způsobuje, že kapičky, které na vás padají, mají magicky uklidňující sílu a při pohledu na tento jedinečný jev tam stojíte bez špetky. Zájemci se mohou vydat na exkurzi s názvem “Podzemní horký pramen”.

A zatímco oficiální číslo 13 patří prameni Dorotka, mnozí tak nazývají slavnou Becherovku – alkoholický nápoj vytvořen Dr. Becherem, který se léta zabýval studiem obsahu a vlastností minerálních vod v karlovarských pramenech. Jak vidíte, teplota a hladina oxidu uhličitého podle něj nestačily 🙂 na vyléčení všech bolestí, a proto dnes můžete navštívit Muzeum Becherovky.


Přečtěte si zde o čísle třináct a já mezitím vás mohu osobně ujistit, že pokud ještě neznáte tento horký pramen, neměli byste váhat se s ním 🙂 seznámit. Má mnoho příchutí, je také široce dostupný po celém světě a léčí mnoho onemocnění. Zkontrolovala jsem to, a vím!

Pokud hrajete Geocaching, máte již jedno místo k návštěvě: pramen 13

A ti, kteří vědí, kam jít a jak se tam dostat, jako my 🙂, vylezou na střechu Mlýnské kolonády a absorbují Úžasný výhledy na město.

Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: net
Zobacz obraz źródłowy
Zdroj: net

Zajímalo by mě, jestli náš polský národní básník Adam Mickiewicz, který zde pobýval v roce 1829, také běžel na střechách Karlových Varů.

Přeji vám všem hodně zdraví!



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Espada com banana PL

Posłuchaj mojego podcastu tutaj: Espada com banana

Czy wiedzieliście, że słowo “funcho”, które nadało nazwę stolicy Madery, pochodzi od kopru włoskiego, gęsto porastającego zbocza Zatoki Funchal?

Na Maderze można kupić małe, przejrzyste cukierki, w kolorze cappuccino, które są absolutnie oszałamiające. Przeczytałam kiedyś gdzieś, że robione są one z lukrecji i od tego czasu żyłam w kłamstwie, w każdej chwili gotowa obrażać Skandynawów za to, że jeszcze nie odkryli przepisów i nie zrobili czegoś z tą ich obrzydliwą czarną lukrecją w formie czarnych śmierdzących gumowych słodkości od których skręca wnętrzności!

Istnieją trzy rośliny, które najwyraźniej są dość podobne w smaku i są to anyż, koper włoski i lukrecja. Osobiście wybrałabym koper włoski, gdybym musiała wybierać, mimo że dość poważnie się po nim pierdzi, ale tak naprawdę to osobiście pierdzę często i bardzo lubię to robić. Cały świat pięknieje jak za dotknięciem magicznej różdżki kiedy sobie popuścisz, a życie od razu staje się o wiele lepsze. Dlatego być może tak mocno zakochałam się w porcie Funchal. To takie moje Miasto Pierdów, w którym czuję, że mogę 🙂

Mówiąc o bąkach, kiedy miałam może 16 lat, pojechaliśmy na wycieczkę szkolną do Niemiec. Za każdym razem, gdy jedliśmy śniadanie, około 9 rano, cała grupa zasiadała przy stole, robiliśmy sobie herbatki, rozpakowywali jedzenie i chrupali je razem przeplatając mlaskanie i siorpanie z rozmową.

Któregoś dnia właśnie to robiliśmy, gdy nagle młody przystojny, wysoki niemiecki koleś wstał, aby zapodać jeszcze jedną herbatę i wystrzelił ze swojej armaty z siłą, która mogła wysadzić okno wraz z framugą.

Wtedy to właśnie w nadzwyczajnie zwyczajny sposób dowiedzieliśmy się, że Niemcy wierzą w pierdzenie tak mocno, jak wierzyli w Antona z Tyrolu, kiedy tam byliśmy – a to był totalny hit!

Muszę powiedzieć, że zgadzam się. Być może walenie bąków przy stole i wśród gości nie jest zbyt optymalnym rozwiązaniem, więc bądźcie mili i wymykajcie się do toalety, ale strzelajcie! Zawsze. A koper włoski moi drodzy, czyni cuda! Jeśli jeszcze o tym nie wiecie, to zapamiętajcie to sobie, że świetnie nadaje się do produkcji hormonów, pierdów i mleka w piersiach matki.

Ale, że nie wszyscy przepadają za mlekiem z piersi, dziś upichcimy coś innego. Będziemy potrzebować następujące składniki dla dwojga:

  • 2 filety czarnego pałasza, każdy około 200g
  • 2 banany z Madery, ale i inne ujdą z braku laku
  • szczypta soli, świeżo posiekane oregano i świeżo zmielony pieprz
  • czosnek
  • mąka
  • bułka tarta
  • 2 jaja (jedno do ryb a drugie do bananów)

Zanim jednak zaczniemy, musimy najpierw załatwić kilka spraw.

Wszystko zaczyna się w bardzo wczesnych godzinach porannych w porcie w Funchal. Rybacy wynoszą swoje połowy na brzeg i pakują je do skrzyń wypełnionych lodem. Stąd ryby albo jadą prosto do restauracji, albo, jak poniższy tuńczyk, na targ rybny w Funchal, gdzie wykwalifikowana osoba pozbawi go ości i wyfiletuje, aby mógł bezproblemowo znaleźć się na stołach obiadowych zarówno lokalnych mieszkańców tudzież ich gości.

Postanowiliśmy śledzić panów rybaków i podążać za nimi aż do Targu Rybnego.

Zaparkowaliśmy naszego wynajętego jeepa na poboczu pobliskiej ulicy. Weszliśmy do bardzo przestronnego budynku wypełnionego tłumami i od razu zachłysnęliśmy się atmosferą tego miejsca.

Wszędzie była woda. Kapała ze stołów i lad tworząc kałuże na podłodze. Przyszliśmy dość późno, ponieważ większość stołów była już pusta.

Sprzedawcy odkładali to, co pozostało niesprzedane, a może, co trzeba było dostarczyć jeszcze do restauracji i hoteli. Mieliśmy jednak szczęście, bo udało nam się znaleźć to, po co każdy turysta przyjeżdża do tego miejsca – espadę!

W języku polskim – pałasz, tutaj czarna wersja. Długi przerażający potwór, wyglądem przypominający węgorza, żyjący w bardzo głębokich wodach, między 200 a 1800 m, głównie w wodach Japonii i Madery szczególnie.

Podobno jest on również łowiony wokół Islandii, Irlandii i Francji. Jeśli tak, to musiałyby to być młode pałasze, bo choć wciąż nie znamy nawet cyklu życiowego ryb espada, to już dowiedzieliśmy się, że po naszej stronie świata, zapłodnione jaja płyną wraz z planktonem i trafiają w okolice Wysp Owczych. Tutaj rosną, a kiedy osiągną dorosłość, migrują do regionu Wysp Kanaryjskich i Madery.

Ryba ta spędza tylko godziny dzienne w bardzo głębokich wodach. W nocy poluje na kraby, krewetki i mniejsze ryby w płytszych zakątkach oceanu. Uważa się, że młode nie schodzą poniżej 300 metrów. Ta ryba jest uważana za dorosłą, gdy osiąga 80 cm długości. Może dorastać do około 110 cm.

Weźmy teraz trochę bananów. Są tutaj pyszne. Rosną w miejscach, zdałoby się całkowicie niedostępnych i niemożliwych do kultywowania. Strome zbocza wulkanicznych gór, które często swą stromizną przypominają klify, są miejscem, gdzie banany z Madery są w domu. Obsadzane są nimi również niekończące się tarasy Camara de Lobos na przykład, gdzie jak już wspomniałam zbudowano replikę karaki Santa Maria de Colombo, gdzie Churchill zatapiał się w relaks i malowanie.

Banany rosną absolutnie wszędzie na Maderze, a ich liście wystają na drogę, więc w rzeczywistości można ich dotknąć wystawiając rękę przez okno samochodu.

Oczywiście Madera słynie z naturalnych skarbów – owoców i kwiatów. Na rynku jest ich mnóstwo.

Opuściliśmy to kolorowe miejsce w poszukiwaniu wszystkich rzeczy wciąż nieodkrytych, ponieważ Funchal, mimo że był naszą bazą wypadową, został pozostawiony do odkrycia jako ostatni.

Grupy miejscowych mężczyzn zabawiały się grając w karty w brudnych zakątkach starego miasta. A niektórzy nie mieli już ani pieniędzy, ani energii, więc zamiast tego, ucinali sobie drzemkę na ławeczce.

Zmęczeni upałem dnia, wędrowaliśmy po bajecznie zaprojektowanych uliczkach i rynkach, robiąc zakupy i podziwiając fascynujące dzieła sztuki, jakim są tutaj chodniki. Wykonane z małych kamieni mozaiki przedstawiają sceny z bogatej historii wyspy.

Wystawy okienne zapraszały nas wszędzie, ale najciekawsze z nich pokazywały misterną sztukę rękodzieła – szydełkowane i haftowane obrusy, serwetki, firany, z których tak słyną maderskie panie. I panowie!

Wszędzie ktoś coś sprzedaje, ale my koncentrujemy się na małym stoliku z monetami, gdzie kupuję bajeczne stare monety z czasów, gdy Portugalia nie była jeszcze częścią UE, a Madera miała Santa Marię na rewersach.

W końcu docieramy do dużego placu – Praça do Município, który jest głównym placem w Funchal. Pewnego dnia muszę tam pojechać, aby zobaczyć, jak strąki jego niezwykłego drzewa kapokowego eksplodują wiosną w gigantyczne waciane kulki.

Plac otoczony jest historycznymi budowlami, takimi jak na przykład ratusz. Możecie spacerować po dziedzińcu i pochłaniać piękno dekoracji ściennych.

Kościół na Praça do Município, popularnie znany jako Kościół Kolegialny, jest wspaniałym przykładem XVII-wiecznego stylu manierystycznego. Jego rzeczywista nazwa to Kościół São João Evangelista. Uważany za jedną z najpiękniejszych portugalskich świątyń swojej epoki i jedną z najbogatszych świątyń na wyspie.

Posiada on niezliczone ilości XVII i XVIII – wiecznych kaplic ozdobionych złoconym drewnem, mieniących się w świetle świec. Kaplica Jedenastu Tysięcy Dziewic (popatrzcie na zdjęcie poniżej z wieloma postaciami pod arkadami) jest uważana za najbardziej godną podziwiania, podobnie jak nowe organy zainstalowane tam w 2008 roku oraz płytki ceramiczne, które zostały wyprodukowane w Lizbonie w XVII wieku. Ja tam osobiście nie widziałam absolutnie nic w tym kościele, co nie byłoby warte opadu szczęki.

Niestety nie zrobiłam zdjęcia drzwi w atrium, otoczonych dwoma chrzcielnicami w kształcie muszli. Drzwi wykonane są ze skrzynek po cukrze – tzw. caixa de açúcar. Pamiętajcie, że handel cukrem stanowił wielki biznes na Maderze, co było głównym powodem, dla którego Kolumb tutaj zaglądał i ostatecznie osiadł na wyspie Porto Santo.

No sami powiedzcie, nie spędzalibyście godzin na modlitwie, gdyby to był Wasz lokalny kościół? Bo ja tak.

Wreszcie za rogiem znajdujemy prawdziwy klejnot, na który tak bardzo chcieliśmy się natknąć – sklep z winami Madera Seniora Oliveiry.

Winnice Madery już od co najmniej 300 lat tłoczą się wśród gór, czasem nad samym morzem, czasem na stromych zboczach. Jeśli znacie wino Porto z O’Porto w Portugalii, pokochacie wina z Madery.

Istnieje ogromna różnorodność winogron i rodzajów finalnych produktów, z których można wybierać. Wino to jest uważane za najtrwalsze ze wszystkich win świata ze względu na fakt, iż grona są zbierane wcześnie, a następnie dojrzewają w 40-50 °C, co przyspiesza ich fermentację. Następnie dodawany jest mocniejszy alkohol, dzięki czemu powstaje wspaniały trunek z siłą gdzieś pomiędzy 17-22%, który może być słodki lub wytrawny.

Tego trunku po prostu nie da się opisać. Musicie tam pojechać i spróbować sami, ponieważ jeśli jesteście amatorami regularnych typów win, to smaku tego z Madery nie uda mi się Wam określić.

Powyższy proces produkcji, który nawiasem mówiąc nazywa się maderyzacją i który zapewnia długowieczność wina, został wprowadzony ze względu na odległość między wyspą a lądem Europy. W dawnych czasach dystans ten powodował, że regularnie produkowane wina psuły się podczas żeglugi. A tym sposobem na świecie wciąż znajdziecie butelki reserva z czasów Napoleona!

Pereira D’Oliveira jest jednym z 8 oficjalnych producentów i dystrybutorów wina z Madery. Ta firma jest w rękach rodziny założycielskiej. Oliveirowie rozpoczęli swoją przygodę z winem w połowie XIX wieku. Piękny XVII-wieczny budynek, w którym mieści się sklep, jest jednym z najstarszych oryginalnych budynków w Funchalu. Rocznie produkuje się tu około 150 000 litrów wina, z czego zdecydowana większość pochodzi ze szczepu Tinta Negra Mole, będącej główną odmianą winorośli, z której produkowane są wina z Madery. Osobiście uwielbiam Boal i zdecydowanie chciałabym spróbować starego, rzadko obecnie używanego szczepu Bastardo.

Pareira D’Oliveira posiada imponującą kompozycję win z XIX wieku, większość z nich jest dostępna w sprzedaży. Ceny są wysokie, bo nawet 580 Euro za butelkę wina z 1850 roku. Ja jednak zauważyłam butelkę z 1830 roku i postawiłam pana Oliveirę w sytuacji bez wyjścia. Uśmiechnął się i poprosił kelnerkę, aby otworzyła butelkę, byśmy mogli skosztować. Nie macie pojęcia jaki to strzał kosmiczny! Nie potrafię opisać smaku i radości, jaką to wino w sobie zawiera i rozdaje. Nawet teraz, gdy o tym piszę, ciary przechodzą mi wzdłuż kręgosłupa.

Ogólnie rzecz biorąc, wino z Madery jest tak wyjątkowe, że po tym jak żeśmy się nim trochę otępili, kupiliśmy kilka butelek, aby jeszcze przez chwilę pożyć wspomnieniem tego fascynującego miejsca. I nie zapomnijcie przegryźć ciastem z Madery! 🙂 Ale to upieczemy innym razem…

Pospacerowaliśmy z powrotem w kierunku portu. Zabraliśmy nasz samochód i podskoczyliśmy jeszcze do Zamku, ponieważ był po drodze do Lido, gdzie się zatrzymaliśmy.

Nie jestem teraz pewna, czy to z powodu upału, czy też otępienia alkoholowego, czy może dlatego, że po prostu chamsko wpatrywałam się w pięknie zaokrąglone pupy żołnierzy, którzy akurat rozmawiali na zewnątrz, że nie dotarłam zbyt daleko.

Szalone drzwi wejściowe wykonane z krystalicznie czystego szkła przejrzały mnie. I zostawiłam na nich odbicie swojej twarzy. Tak tylko, żeby sobie pięknopupe chłopaki mogli popodziwiać.

Na szczęście było już za późno na wizytę, bo na pewno wyrządziłabym poważniejsze szkody jeśli nie mnie, to z pewnością eksponatom…. Tak sobie jeszcze myślę, że może tylko powiedzieli, że już zamknięte po tym, jak zobaczyli, że próbuję przechodzić przez ściany… Tego pewnie nigdy się nie dowiem….

Wróćmy jednak do naszego kulinarnego przedsięwzięcia. Wygląda na to, że mamy już wszystko, aby przygotować Espada com banana!



  • Usuń skórę i potnij filety na podłużne kawałki ok. 8cm
  • Przypraw solą, oregano, pieprzem i czosnkiem
  • Przygotuj 2 miseczki, jedna na mąkę a druga na roztrzepane jajko
  • Wlej olej na patelnię i podgrzej go
  • Obtocz rybę w mące a potem w jajku
  • Smaż do momentu, gdy filety będą złoto-brązowe
  • Odsącz olej papierowym ręcznikiem


  • Przygotuj 2 miseczki, jedna z mąką a druga z roztrzepanym jajkiem
  • Obierz banany i przekrój na połowę po długości
  • Obtocz je w mące, potem w jajku
  • Smaż aż do zarumienienia
  • Odsącz olej papierowym ręczniczkiem.

Podawaj na talerzu z małymi ziemniakami lub ryżem.

Pałasz z bananami stał się popularny na Maderze, ponieważ jest to dla wyspy świetna okazja do wykorzystania jej zasobów naturalnych w branży turystycznej. Miejscowi raczej nie kwapią się do pałaszowo-bananowej wersji.

Jest jedna rzecz, którą należy wziąć pod uwagę podczas gotowania lub jedzenia pałasza w restauracji – pamiętajcie, że ryba ta może być trująca, jeśli jest spożyta niedogotowana. Podobnie jak w przypadku wieprzowiny lub wielu innych zwierząt, które my, ludzie uwielbiamy jeść. Espada, spożywa ryby i skorupiaki, mogące być gospodarzami pasożytów, podobnych do ludzkiej glisty, które mogą przyczepić się do ściany żołądka lub jelita. A potem macie operację. Przypomniało mi się a propos, że zaledwie kilka lat temu tasiemiec był używany przez celebrytów do szybkiej utraty wagi. Myślę, że niektórzy z nich stracili trochę więcej…

Pamiętajcie również, aby unikać wątroby pałasza ze względu na wysoką zawartość rtęci.

My cieszyliśmy się naszym pierwszym pałaszem z bananami we wspaniałej nadmorskiej wiosce Gardim do Mar – Ogród Morza, z oszałamiającym widokiem z balkonu na drugim piętrze.

I rzeczywiście, miejscowi bawią się tutaj w Oceanie, tak jak nasze dzieci w ogrodzie. Kiedy wędrowaliśmy maleńkimi uliczkami, matki wołały swoje dzieci na obiad. A zgadnijcie, co te dzieci robiły? 🙂 nurkowały….

Bom proveito!


*przepis zapożyczony z: ocean-retreat.com


Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly