Capela dos Ossos – Chapel of the Bones

Listen here to the podcast: Capela dos Ossos – Chapel of the Bones

Follow me on Instagram 🙂

Algarve welcomed us with rain. Heavy rain. It is believed that the end of March marks end of the winter season here. Well, cool, but we never expected it to look quite like through the window in Ireland.

Ah  sure, what can you do, after all weather thankfully still cannot be fully controlled by our human selves and let’s hope it will stay so yet for a long time. I mean, less the Russians who sprinkle rainy clouds with gold dust to ensure sunny days for their national festivals…. and those who can make rainbows….

One afternoon we were sitting out on the terrace of our rented house and above the beach, few metres away, a guy who used a paraglider powered by a funny looking fan engine, literally dropped something into the air and made a rainbow :O I swear! No messing!

Arrival in Faro was super easy, no queues like at Dublin’s security, which is so out of control now as if it was a surprise to everyone that since the country was opening gradually, it would be necessary to rehire staff… but sure, rain always comes so unexpectedly in Ireland too that when it does the country goes to a halt.

Our flight was at 7am so overflying Iberic Coast starting from La Coruña, the sister city of Drogheda, through Porto and then Lisbon to Faro was a true pleasure. Meandering rivers ending their journeys in the Atlantic Ocean, huge foamy waves battering the cliffs. Yay. And just by Matagorda airport area, a neverending Lota – a super long beach – empty but for 3 people.

We rented our car from Centauro after a few in depth searches among other providers. With Centauro it is all clear, you book what you book and there’s no need for a credit card if you buy insurance.

One thing I found annoying at Faro airport was the Parking lot no 4. It is the most remote one of them all and is the one designated for the collections of rental cars and the shuttle buses to the rental car offices. For a child who spent a good while in a journey to the airport, through controls, on the flight through arrival checks, etc. it is an excruciating task to walk that bit of a distance from the arrivals terminal.

Our shuttle arrived. A couple, I guess from Ireland, joined us in the mini van. Upon arrival at the office the woman missed a step and fell onto the ground. Luckily seemed fine but not a fun beginning to her holidays.

As previously, we aimed for the cheapest, hence Fiat 500 or similar. Got a Tipo. Slightly bigger. I didn’t mind really but it felt nice so we sticked with it. At that stage we were yet to find out what a weak piece of junk this car was.

Offence goes to Fiat of course, not the broker.

A 30 degree hill is a killer for this thing, no matter how hard you push it up with your very own will power and chants, it will equally give up on you whenever it feels like doing so.

So this way we sadly experienced many o’embarrassing moments having to reignite it in the middle of steeper ascents. Shame on you Fiat, especially that Italian villages are quite comparable to those here in Portugal.

Driving on the right came to me like something I was born with. Not an issue really. And I was quite nervous about it.

The cost of renting a car in an almost-post-covid Portugal was dreadful though. Not to mention the cost of fuel….

We made it onto the road though and after an hour or so and some hundred roundabouts, we arrived in the nearby Aldi. The prices shocked me a bit. I recall pretty local Mercados in the Tavira region with local veggies and fruits at very reasonable prices. Here, on this side of Faro it is not just about terribly looking aglomerations but also International chain stores such as Aldi, Lidl, InterMarche, etc.

All commercialised, overpriced and with no local feel to them.

One of the 4 pools in our apartment complex was covered and we had a plan to use it that evening. But before doing that, we went on a mission. The sun was shining but not quite strong enough to make us go to the beach and splash in the ocean waves. We went in search of the bones.

Not in an archaeological expedition, no. These have already been found and like in most of the other similar places, here too they were apparently dag out during the works in the central part of the village. Skulls and bones of 1500 people line the walls and ceiling of this little room creating a pretty mosaic covering every centimetre of this mini Chapel. It is accessible from a small square to the right of the main entrance to the church, not from the inside of the church.

Alcantarilha is yet another town on the hill along the main Algarve route. The Chapel was built into a nave of the church of Nossa Senhora da Conceição, situated on top of this hill, a typical church of the Algarve region. Its Neoclassical facade and bell tower were completed in 1858. Similar features can be found on the nearby church of Santa Maria de Tavira, and the parish church of São Brás de Alportel. Inside is a gold vaulted interior which is typical to Manueline style. The Rococo altar dates back to 1769.

On the way up, we were in quite a disbelief that we managed to fit two cars into a steep, crammed streetlet. But locals who were enjoying a Sunday morning coffee sip in the corner micro bar did everything to encourage us to fear not and keep going. Just before we reached the church, a very assertive granny, clearly a local feminist, noticed a car driven by a man approaching from the opposite side and without thinking twice abruptly stopped and ordered the man to reverse to where he came from. Instead showed us to proceed. The guy behind another wheel obliged without a blink of an eye 🙂 I like that town. 

Looking at the skulls lining the chapel walls will likely make you aware of your own mortality so maybe this attraction is not for everyone. After a moment of memento moris reflections, we look away.

On the bench, right next to it, sits a dude sipping beer from a bottle. It’s Sunday and people are slowly gathering for the morning mass. In front of the guy, opposite from the Chapel of the Bones, a tiny building. You get in with one door and exit with another. Inside, a few shelves with some basic products. Not much. Just two or 3 items of every kind sold. By the end of the room, two steps higher, sits an old lady on a tiny stool and husks beans, accompanied by an older gent.

They pretty much ignore us and our Bon dia, chatting away in Portuguese, busy with their work. So we walk over to the freezer that is positioned behind the woman’s back and fish ourselves an ice cream. A simple vanilla flavored lolly.

Card payments are not accepted. €20 note is all we have. I ask how much for the lolly, the lady throws €1 in response. But she shakes her head when I show her my 20 saying she has no change.

Hmmm… I turn around and spot a bottle of water. Walk back to grab it. The woman in the meantime decides to do some business after all and walks behind the counter and starts digging through the pockets and a little coin purse.

I take the time to observe the elderly man, completely not interested in what we are up to, sitting over a basket of long bean pods – some of them looking black and strange – and slowly hulking bean after bean and letting them fall into the pot.

In the meantime, business gets almost completed. I look at the counter where I see a €10 note, a €5 note and 4x €1 coins. That would be a deal if not for the bottle of water we now added to our purchase.

So in Spanish I ask how much for the water. The lady says €1. I silently smile thinking that probably everything is €1 here no matter the size or shape and move 1 coin back in the woman’s direction pointing to the lolly and to the water.

The lady starts adding it all up again and after a short while comes up with agreement…

We smile and thank each other after which, without further hassle she turns around and goes back to her basket of beans starting off her conversation as if it was never disturbed and we are left to make our own decisions. We decide then to go out.

A little stroll through the town’s hilltop make us quickly discover that there is not much more to see there. Some restaurants, some quite nice buildings, a few rather neglected ones too with one pink one, just opposite the entrance to the church. At least a hundred of swallow nests hanging under its roof’s edge. Looks like we were the first to ever see something special about them.

I ask how to get to the church’s bell tower. One guy says we should ask the priest for the key. But 2 others say it’s not gonna happen.

So I ask for the best way to get out of this mess of the streets we got ourselves tangled in. They kindly point the same way we arrived, to which I say “are you sure these streets are going in two ways?” And they just could not see the reason why not.

We went in search of McDonald’s. So much for local food! But it was not our foult that the Irish weather chased us all the way down to the end of Europe.

Albufeira is an old town. One we will visit yet. Because this time we did not. Why? It’s simple. Every time we wanted to go, it rained. This time it did too and on top of that it was getting real cold too. Our two small bagpacks arrived filled with swimsuits and tank tops so the shopping centre was all we really needed. The fact that it served chicken nuggets was only a positive addition on a miserable afternoon.

At least fast food chains have cheaper food here in comparison with Ireland. So we were quite contented shoving up the nuggets and drinking local juices while playing cool snap cards we have just aquired.

H&M had all we needed – black, cheap leggings and plenty of discounted stuff. We needed only 2 tops and 2 bottoms so the transaction was only pre-longed by a chat with a very kind shop assistanct who shared his story from a recent visit to Dublin.

A quick peek at the cork products! mindblowing – how do they make all that stuff out of a tree bark! – and off we went out into the rain. Not a drizzle, no. A proper freaking Irish rain. With wind. Lashing and soaking you through within seconds. Yay to sunny holidays!

But then we noticed a bird! One that you can climb onto… via its asshole…. and then slide down under its beak. The coolest playground on Earth.

Having no chances to slide down the heron’s leg without getting our bums super wet, we decided to head back to our temporary home. It’s funny how we always call these places “home”.

Hating to navigate through the neverending roundabouts, I decided to take us yet on a brief adventure ride through the local villages. And guess what! It was awesome!

Narrow winding road led us between the citrus orchards. Pretty green trees were sprinkled with oranges and these with the raindrops. At first we thought that stopping by and stealing one would be a bad idea but then we noticed hundreds of ftuits lying and rotting under these trees. Our hearts could not take such a waste and so we decided to help at least two or three fruits to not get wasted. I stopped at the roadside and we let all that rain to fall on our heads when the oranges we pulled finally let go of their motherly branches.

These were the freshest and tastiest oranges in the world. My heart still sinks a bit each time I think of those wasted ones that nobody cared to collect. Why? Orange juice can be preserved!

That evening was perfect for a barbeque. We got a few sausages and shrips and set the fire on the balcony. The beach was hiding behind the cliff on top of which we were actually sitting but the ocean waves kept reminding us that it was there.

And since we always bring rainbows everywhere we go, guess what? This time we did too 🙂

And the shrimps and sausages were delicious!

Anna and Chloe

Portuguese home for African storks

Listen to the podcast: Portuguese home for African storks

Follow me on Instagram 🙂

The first Arab capital of the Kingdom of the Algarve welcomes you with the view that’s quite unusual. A medium sized city, surrounded by hilly countryside of green lush vineyards and orange tree orchards, pops in the middle of it all.

When entering from the N124-1 you will want to go right, after you cross the Rio Arade. The reason for it is simple – driving through this town is how I imagine hell. Or perhaps inferno ‘cos here somehow you still can work your way out of it all in the end. But I am telling you, Dante himself would find perhaps even more than 10 levels on the steep ways between the top of this town, that’s crowned with a fortress, and the street I am on about now.

Silves Map
Source: net

While driving along that surrounding road a few things will draw your attention. Passing pretty cafés to your left, a huge graffiti depicting Moors suddenly appears in front of your eyes and right above it, at the top of the town, a tower of a 13th century Cathedral called Sé. Beside it, a gigantic Almohad fortress, and all that sprinkled with storks flying around, looking like confetti on the blue background of the cloudless sky.

Storks in Silves have their nests everywhere, on the roof tops, on tops of palm trees, on remaining walls of derelict houses, which there are very many by the way. Literally everywhere. And while the parents circle around in the sky, the young cegonhas sit in their cosy nests waiting for the worms to arrive.

Locals think these birds are herons. When we asked for the Portuguese name for the stork, they said garças. Shaaaame!

Majority of the stork subspieces live in either Asia or Africa, although the only continent they really seem to mind is Antarctica. They are long-distance migrating birds that breed in many European countries. On the below map, you can see their winter habitat marked in blue, which spreads between Sub-Saharan region even as far as to South Africa. They take weeks to fly up north where they breed in the areas marked green, between northern Africa, Iberic Peninsula, which is easy for them to reach due to the Gibraltar – this way they avoid long and dangerous cross Meditterean route, and as far as to the parts of even northern Finland. The red arrows mark their unbelievable migration routes.

Source: wiki

Those that winter in the Indian subcontinent, usually migrate to breed in either northern Africa or southwestern Asia around Kazahstan.

In Poland storks are sang about in children’s songs. A picture of a stork holding a little green frog in its beak is a classic that every child will throw your way when asked to describe this bird.

I mention it not for no reason. White storks are carnivorous! They eat anything from insects, through fish, amphibians, reptiles, small mammals as well as even small birds. I recall watching floks of them in my childhood. Standing tall among the grass on one of the long red legs, usually white with black patches on the wings, that by the way can span for up to even 90 cm.

Source: internet

I could watch them forever, standing like that, moving slowly, observing the area in search for little pray and clacking their long beaks in this unusual storky way. Sometimes you could see a black one. These are considered lucky, so make sure to dream a dream next time you spot one like this.

Stork nests fascinate me. They are huge, built by the pair from large sticks and can be used repeatedly for many years. Each of these nests weigh usually around 400 kg. This is an estimated avarege weight – the lightest recorded one was 70 kg and the heaviest, a whopping 1250 kg. Yup, over a tonne! The reason behind such weight is that they are not built only with branches, but also with the use of manure, which covers the threshing floor.

Ornithologists from the Polish Society for Protection of Birds, four years ago, when moving 88 nests onto specially built poles, decided to weigh them and based on received numbers they have discovered a corelation between the weight of the nests and their height. It can be assumed that a nest with a height of 0.5 m weighs about 300 kg, and a nest with a height of 1 meter about 700 kg.

Some storks build their nests on the rooftops of inhabited houses. This of course poses a true risk to the structure of these building. Traditionally, people would allow for such nests to be a part of their houses, as naturally they bring luck, however in the late summer, after the birds departure for Africa, people would reduce their nests.

This time, the scientists managed to locate a few that have never been reduced by humans. It allowed them to assess how much material per stork nest is added on average each year. As it turned out, these birds bring to the nest more than 60 kg of building material, which is almost 20 times their own weight.

Of course such nests are home to various mites and lice but this does not stop the babies to hatch and grow happily until ready to fly the crazy lengths between the continents.

Each year the stork lady can lay one clutch of usually four eggs, which hatch within the next 34 days, however asynchronously. Both parents take turns incubating the eggs and both feed the babies. The young leave the nest within roughly 60 days after hatching, and continue to be fed by the parents for a further 1-3 weeks.

Storks allegedly do not pair for life, but thanks to the places like, for example, the European Stork Village in Tykocin-Pętowo in the region of Poland called the Lungs of Europe, we can tell that many of them do in fact stay together in life-long relationships.

Storks always liked it in there. On the farm of the Toczyłowski family for instance, there are over 30 nests that are lovingly maintained by the entire family. They even renovated one barn to create a unique Bociania Galeria – The Stork Gallery, to meet the demands of the growing numbers of visitors. Photos of storks taken by professional photographers can be marveled over in there. You can also find posters, postcards, leaflets, books, albums and other items dedicated to these birds. A special 12-meter stork observation tower, with a covered platform, was erected too. From it you can comfortably and safely put your nosy nose into the family business of the storks.

In 1991, a strong storm broke the tips of the trees in the Pętowo area. Storks were only happy to build a new village there. Unfortunately the structure wasn’t strong and the poorly fixed nesting spots were replaced by the North Podlasie Society for Protection of Birds that built special nest platforms for 23 pairs of storks in the village.

The title of The European Stork Village was received by Pętowo in 2001 from a German, pro-ecological organization Euronatur. Only one place in a given country can be granted this prestigous title which testifies to its exceptional ecological values.

Apparently every fourth stork migrating from Africa spends summers in Poland! This only proves I’m not a stork….

Chloè and I had big plans for that day. We wanted to visit not just the city but also do a little tour of the local vineyard and maybe drive through the mountains that pop just in front of it.

We took the road around the base of the town hill on the way to the fortress in hopes to find a parking spot at the castle. We even passed a few parking spaces along the way but truly believed there would be enough room for our Fiat Tipo somewhere higher up. Sadly, no. Everything around the Cathedral and the Fortress was taken and as much as I wished to be able to reverse and go back, the streets there were so freakishly narrow, even though all two way pretty much, with good part already blocked by parked rows of cars, and majority of them are some 75 degrees slopes. Reversing would have been lethal, I’d say.

The choice was one, drive ahead and down. Of course in the hopes to reach that ring road at the bottom and start all over. But driving on the clutch and break praying for the mirrors to remain where they belong was worsened by the suddenly appearing residential access only streets! Could it get any worse? Well, daaaa. Sure it could. But we decided to take the risk, drove down the residential route and…. needed to stop. I could not believe that the turn around the corner of the building in front of us was even possible. Just in case, I ran into the souvenir shop and asked whether it really was the right way to go. I mean, silly question because there was no other way to go!

I got back to the car and seriously holding on to my entire soul and concentrating the last bits of my mind, I decided that the sharpest of corners that happenned to be sticking out in front of me would not get into the side of the car we were in. Some German or Dutch tourists who were clever enough to stick to walking, looked at me as if I was Niki Lauda to say the least. Adrenaline-wise I actually did feel a bit more like WRC driver for a second. Only for the speed, close to none….

We finally found ourselves in a nice parking lot. Stopped there for a split second and within that second, someone already managed to shout at me that I was not supposed to park there. Hmmm… So I got out of the car and in my typical way, either English or Spanish, I asked the Portuguese locals to explain what the heck it means I cannot park there. All I got was – no, you cannot park here. So I looked around and saw some cars that seemed to belong to some sort of city services. Given that the parking was located between a pretty building and the medieval city wall, I decided it may be some municipal office hence we moved on.

Thankfully, this time we found ourselves on the straight that led us to a little square with a little church on it. Parking spots were 3, out of which one for the disabled. They were tiny and hard to fit in, but we finally made it and happilly gathered ourselves together and decided to walk back to the top. Crazy or not here we came.

We first tried to get some coffee and pastry in a little coffee bar on the square but card payments are hardly accepted anywhere in Portugal and because parking is free, we never carried any change. No coffee or pastry then.

A stork sat on the monument on the square. Fun. We then noticed a big nest with a little one in it, just on the wall of the ruined house next to the coffee bar.

Walking up the hill was not so bad after all. Little colorful houses on both sides cheered us up along the way. A bit higher we noticed that medieval wall and that pretty building with the parking area, only this time, from the front. I was right, it was a City Hall. Built in 1891, with 2 crocheted oranges the height of my Daughter in front of the main entrance 🙂

Of course we needed to walk inside. Not just to pee. No! The interior is beautifully decorated with aluzejos obviously. The staircase and it’s ceiling are literally mindblowing, lined with pinkish tiles.

The walls of Almedina hence the city walls of Silves date back to the 12th and 13th centuries. They were protecting the area of about 6.5 hectars inhabited at the time by approximately 3200 people. Built out of the same material as the castle, taipa, it cosisted of 17 towers and 3 gates: The Gate of the City (Porta da Almedina) – as the name suggests, it was the main gate, The Gate of the Sun (Porta do Sol) and The Gate of Azóia, which translates as the Gate of Exaggeration.

As you already know if you follow my articles, Moorish occupied Iberic Peninsula for 8 centuries. Silves was the Moorish Capital City of Algarve in the 11th century, which is also when it thrived and experienced the biggest growth. Its excellent location close to the two water courses was its vital advantage. It is also squeezed in between the mountains and the sea and this is its sort of an advertising slogan: Silves da Serra ao Mar.

Next to the main entrance you can find a bronze sculpture representating King Sancho I, a monarch who in 1189 conquered for the first time, with the help of the Crusaders, the city of Silves to the Arabs.

In 1249, King Afonso III, finally managed to take the city over and made it a part of the Christian Portuguese Kingdom. Following the Christian conquest it became the Episcopal capital of the province of the Algarve until 1577. Since then, the importance of the city declined as the coastal towns gained more relevance in the period of the Portuguese expansion to Africa and India. However in the 15th century it did play its part in the Portuguese maritime discoveries and conquests.

It was around a century later, when the seat of the bishop was moved over to Faro, that started the real decline of the city which lasted up until the end of the 19th century when cork production revived its economy a bit. 20th century brought in citrus production and trade and now it has also added the production of wine.

Silves Castle is the ex-libris of the city of Silves. It is one of the most remarkable works of military architecture that the Arabs have left among us. It is more than a thousand years old and in a large part remains unchanged.

This fortress that occupies an area of about 12 000 square metres, forms an irregular polygon, surrounded by a strong wall in taipa (mud mixed with lime and stones), coated with the typical to the area red sandstone. It has 8 flanking towers and two albarra – detached towers. Together they connect the oval of 388 linear meters. Sadly numerous earthquakes devastated it and it required many restoration works.

I found it very sad that the tickets to the Portuguese tourist attractions are so cheap. In Ireland it is hard to find any etrance fee lower than €12 and children also usually pay. On one hand it is a bit expensive and could be lowered but Portuguese tickets are €2 per adult. Kids usually go free. And those places trully deserve a higher price for what they are and what they bring into our culture and even more, taking into account the restoration requirements and costs of their preservation.

The two of us paid €3.90 for the entrance to the castle as well as the nearby Archeological Museum. It is insulting almost given that this place kept us mesmerised for an entire day!

Access to this citadel is through a double door with atrium, surrounded by two towers. We walked in and went straight onto the walls. The views from them are outstanding. Vineyards and orange and peach orchards cover the pretty mountains that in this part of Portugal look like individual mounds, like volcanos really with rounded tops. Very similar to the Chocolate Hills in the Phillipines.

Walking along on the walls allows you to absorb the inside of the fortress which these walls protected. Aljibe is one of the main things to see. A part of the water supply infrastructure that can always be found in Islamic fortresses. A large rectangular cistern, dug into the rocky substance and covered with what is now a ground level. At 20m long and 16m wide its ceiling is seven metres above and is closed by four cannon vaults, placed side by side to facilitate water aeration, supported by six central and six additional columns. Its capacity is 1’300’000 litres which would supply 1000 people with water for a period of one year. This significant part of the city in fact supplied the upper town with water until as recently as 1990s.

Inside of it, note it is at the underground level, there is currently an exhibition relating to the Iberic Lynx, which sadly is in the process of extiction. It used to live all over Portuguese and Spanish mountains in the vicinity of humans. Due to growing development of the cities and agricultural demands, their natural territories were being reduced over the last 100 years. Many were killed by cars, others may have been shot by people. Portugal is trying to bring them back into the old habitat areas.

Not many animals can be compared with the Lynx’s beauty. I am a great lover of the Polish Lynx but the Iberic ones are a lot prettier I have to admit.

There are ruins of the walls of the palatial houses left within the walls of the castle. Chloè noticed a cat sun bathing on one of the board paths among them. Of course, unable to stop herself, she ran over to take some photos. Poor kitty, clearly had some human attached to it as there was a pretty collar on its neck, but either due to that human’s negligence or perhaps the age of the poor thing, the cat looked miserable. It may have been either very sick or straight after fight as there was a huge patch of fur missing from its back and his little nose was bloody and looked as if a tiny piece of it was actually missing too….

Well, we left him be and moved to look at the remains of the living quarters of the Moors. Structures of a dwelling from the Almóhad Period (1121 – 1269), which would be made up of two floors, an interior garden and a bathcomplex. Believed to be a Palace, once home to high Muslim dignitaries, it was inhabited for just over a century as Christians found it not livable and abandoned it. Later it was also damaged by a fire.

Some of the towers expose archeological exhibits found within the fortress.

In the northern part of the wall, you can find a Porta da Traição – The Betrayal Gate. It was not used to betray the ruler who was within the walls but to trick the attackers. In olden days additional suport, amunition or food could have been delivered through such hidden entrance. Of course perhaps was also used as an escape route.

Another element you can find here is the Cistern of Dogs, a well more than 40 meters deep where several fragments of medieval ceramics, namely alcatruzes of the period of Islamic occupation were found during the archeological works. This and the previously mentioned Aljibe allowed for long term storage of both cereal and water assuring years of resistance and autonomy for this military fortress, if required.

We settled at the Tea Room situated within the complex. Chloè caught free Wi-Fi and attacked Roblox between swollowing huge bites of an even huger baguette, flashing it all up with freshly squeezed orange juice. I enjoyed bits of sunshine. It was a windy day otherwise, especially on top of the hill. But some sun appeared once we settled at the café. Could not think of anything more enjoyable.

Just outside the Castle walls you have the beautiful 13th century Old Cathedral called Sé, and opposite from it, the Misericordia Church.

Sé can be visited only during certain hours and at a fee of €1.50 you can marvel over wonderful Gothic and Baroque architecture with some amazing examples of wooden altars I have ever seen within the stone built churches. The main nave is very representative and, as any Gothic structure, it is tall. On a heavier note however when comapared to the most typical French Gothic examples with the lace-like structures. I guess the use of a local red sandstone has a lot to do with that as well as the local architectural influences.

The cathedral is built on a Latin cross floor plan with an ogival roof. A beautiful and huge in size main entrance with a stepped portal will take you on a journey among tall columns all the way into the very simple presbytery with a cross vault and practically no altar. There are two side naves there though and the one on the right has the most wonderful original ceiling frescos and the floor tiles with mosaic dating back to the 14th century.

The lack of ornamentalism here is due to the many earthquakes which haunted the region over the centuries. The mentioned wooden altars built into the niches in the walls on both sides make up for this eclectic style.

Two small rooms, left and right, just after you enter, will draw your attention. In the former one you will only find a stone babtismal font, wheares in the latter one, some pretty aged tombs of the bishops and prominent citizens of Silves.

We walked out of the Sé and planned to head back down in search of our car however just after crossing the road, we noticed that the previously closed Misericordia Church was now open. So we climbed the few stairs and found ourselves inside a one room place with an exhibition of the photography, free to visit.

The single nave is topped with a cradle voult and remains an empty space whereas to the opposite site from the main entrance an elevated presbytery is located with a wooden altar and an even more elevated choir on the right hand side. An unknown artist commited this carved and painted masterpiece some time in the mid 17th century.

Believed to be one of the oldest churches of Mercy in Portugal, this one comes from the beginning of the 16th century. On the right side of the building, facing the entrance to the Sé Cathedral, you will find the door and window of the addorsed Dispatch House and a Manuelin style door with a very unique shape and round arched bell on the trim, sort of… hanging there 50 cm above the pavement level.

We walked out and headed right, hopefully in the direction of our parked car, but also taking a different road to be able to see some of the city yet along the way. A bunch of random tourists barked at us like dogs. Not sure how this illness is called but sadly I have seen it being done already before and after… A rather disturbing thing to experience I have to say.

Anyway, seeing them go their way, we went our way passing rows of pretty white washed houses until we finally reached a micro square with a statue of some dude and a neverending street made out of stairs. Thankfully they were all leading down, at least looked at from our perspective…

A guy renovating a house listened to some shockingly squeaky tunes.

We walked down until we reached the main road, which seemed familiar. And at the end of it, indeed there was a little square with a church and a micro bar on the corner.

Next up was the windmill we saw from the walls of the castle which in fact was very easy to find. But that, after we squeezed ourselves out of the town’s centre back onto that ring road along the river.

Our magical car could not take the 70% slope with a stony road. No way. So after getting half way through the mountain, we decided that sadly it was not our desitny to see that windmill which, when looked at closely, happened to be derelict and probably closed for visits.

It took us good 10 minutes to reverse back that stony spiral road. There was no way of turning around. But once we got down to the bottom of the hill, sound and safe we set out on the way to the seaside.

So… truly from the mountains to the sea.



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Espada com banana PL

Posłuchaj mojego podcastu tutaj: Espada com banana

Czy wiedzieliście, że słowo “funcho”, które nadało nazwę stolicy Madery, pochodzi od kopru włoskiego, gęsto porastającego zbocza Zatoki Funchal?

Na Maderze można kupić małe, przejrzyste cukierki, w kolorze cappuccino, które są absolutnie oszałamiające. Przeczytałam kiedyś gdzieś, że robione są one z lukrecji i od tego czasu żyłam w kłamstwie, w każdej chwili gotowa obrażać Skandynawów za to, że jeszcze nie odkryli przepisów i nie zrobili czegoś z tą ich obrzydliwą czarną lukrecją w formie czarnych śmierdzących gumowych słodkości od których skręca wnętrzności!

Istnieją trzy rośliny, które najwyraźniej są dość podobne w smaku i są to anyż, koper włoski i lukrecja. Osobiście wybrałabym koper włoski, gdybym musiała wybierać, mimo że dość poważnie się po nim pierdzi, ale tak naprawdę to osobiście pierdzę często i bardzo lubię to robić. Cały świat pięknieje jak za dotknięciem magicznej różdżki kiedy sobie popuścisz, a życie od razu staje się o wiele lepsze. Dlatego być może tak mocno zakochałam się w porcie Funchal. To takie moje Miasto Pierdów, w którym czuję, że mogę 🙂

Mówiąc o bąkach, kiedy miałam może 16 lat, pojechaliśmy na wycieczkę szkolną do Niemiec. Za każdym razem, gdy jedliśmy śniadanie, około 9 rano, cała grupa zasiadała przy stole, robiliśmy sobie herbatki, rozpakowywali jedzenie i chrupali je razem przeplatając mlaskanie i siorpanie z rozmową.

Któregoś dnia właśnie to robiliśmy, gdy nagle młody przystojny, wysoki niemiecki koleś wstał, aby zapodać jeszcze jedną herbatę i wystrzelił ze swojej armaty z siłą, która mogła wysadzić okno wraz z framugą.

Wtedy to właśnie w nadzwyczajnie zwyczajny sposób dowiedzieliśmy się, że Niemcy wierzą w pierdzenie tak mocno, jak wierzyli w Antona z Tyrolu, kiedy tam byliśmy – a to był totalny hit!

Muszę powiedzieć, że zgadzam się. Być może walenie bąków przy stole i wśród gości nie jest zbyt optymalnym rozwiązaniem, więc bądźcie mili i wymykajcie się do toalety, ale strzelajcie! Zawsze. A koper włoski moi drodzy, czyni cuda! Jeśli jeszcze o tym nie wiecie, to zapamiętajcie to sobie, że świetnie nadaje się do produkcji hormonów, pierdów i mleka w piersiach matki.

Ale, że nie wszyscy przepadają za mlekiem z piersi, dziś upichcimy coś innego. Będziemy potrzebować następujące składniki dla dwojga:

  • 2 filety czarnego pałasza, każdy około 200g
  • 2 banany z Madery, ale i inne ujdą z braku laku
  • szczypta soli, świeżo posiekane oregano i świeżo zmielony pieprz
  • czosnek
  • mąka
  • bułka tarta
  • 2 jaja (jedno do ryb a drugie do bananów)

Zanim jednak zaczniemy, musimy najpierw załatwić kilka spraw.

Wszystko zaczyna się w bardzo wczesnych godzinach porannych w porcie w Funchal. Rybacy wynoszą swoje połowy na brzeg i pakują je do skrzyń wypełnionych lodem. Stąd ryby albo jadą prosto do restauracji, albo, jak poniższy tuńczyk, na targ rybny w Funchal, gdzie wykwalifikowana osoba pozbawi go ości i wyfiletuje, aby mógł bezproblemowo znaleźć się na stołach obiadowych zarówno lokalnych mieszkańców tudzież ich gości.

Postanowiliśmy śledzić panów rybaków i podążać za nimi aż do Targu Rybnego.

Zaparkowaliśmy naszego wynajętego jeepa na poboczu pobliskiej ulicy. Weszliśmy do bardzo przestronnego budynku wypełnionego tłumami i od razu zachłysnęliśmy się atmosferą tego miejsca.

Wszędzie była woda. Kapała ze stołów i lad tworząc kałuże na podłodze. Przyszliśmy dość późno, ponieważ większość stołów była już pusta.

Sprzedawcy odkładali to, co pozostało niesprzedane, a może, co trzeba było dostarczyć jeszcze do restauracji i hoteli. Mieliśmy jednak szczęście, bo udało nam się znaleźć to, po co każdy turysta przyjeżdża do tego miejsca – espadę!

W języku polskim – pałasz, tutaj czarna wersja. Długi przerażający potwór, wyglądem przypominający węgorza, żyjący w bardzo głębokich wodach, między 200 a 1800 m, głównie w wodach Japonii i Madery szczególnie.

Podobno jest on również łowiony wokół Islandii, Irlandii i Francji. Jeśli tak, to musiałyby to być młode pałasze, bo choć wciąż nie znamy nawet cyklu życiowego ryb espada, to już dowiedzieliśmy się, że po naszej stronie świata, zapłodnione jaja płyną wraz z planktonem i trafiają w okolice Wysp Owczych. Tutaj rosną, a kiedy osiągną dorosłość, migrują do regionu Wysp Kanaryjskich i Madery.

Ryba ta spędza tylko godziny dzienne w bardzo głębokich wodach. W nocy poluje na kraby, krewetki i mniejsze ryby w płytszych zakątkach oceanu. Uważa się, że młode nie schodzą poniżej 300 metrów. Ta ryba jest uważana za dorosłą, gdy osiąga 80 cm długości. Może dorastać do około 110 cm.

Weźmy teraz trochę bananów. Są tutaj pyszne. Rosną w miejscach, zdałoby się całkowicie niedostępnych i niemożliwych do kultywowania. Strome zbocza wulkanicznych gór, które często swą stromizną przypominają klify, są miejscem, gdzie banany z Madery są w domu. Obsadzane są nimi również niekończące się tarasy Camara de Lobos na przykład, gdzie jak już wspomniałam zbudowano replikę karaki Santa Maria de Colombo, gdzie Churchill zatapiał się w relaks i malowanie.

Banany rosną absolutnie wszędzie na Maderze, a ich liście wystają na drogę, więc w rzeczywistości można ich dotknąć wystawiając rękę przez okno samochodu.

Oczywiście Madera słynie z naturalnych skarbów – owoców i kwiatów. Na rynku jest ich mnóstwo.

Opuściliśmy to kolorowe miejsce w poszukiwaniu wszystkich rzeczy wciąż nieodkrytych, ponieważ Funchal, mimo że był naszą bazą wypadową, został pozostawiony do odkrycia jako ostatni.

Grupy miejscowych mężczyzn zabawiały się grając w karty w brudnych zakątkach starego miasta. A niektórzy nie mieli już ani pieniędzy, ani energii, więc zamiast tego, ucinali sobie drzemkę na ławeczce.

Zmęczeni upałem dnia, wędrowaliśmy po bajecznie zaprojektowanych uliczkach i rynkach, robiąc zakupy i podziwiając fascynujące dzieła sztuki, jakim są tutaj chodniki. Wykonane z małych kamieni mozaiki przedstawiają sceny z bogatej historii wyspy.

Wystawy okienne zapraszały nas wszędzie, ale najciekawsze z nich pokazywały misterną sztukę rękodzieła – szydełkowane i haftowane obrusy, serwetki, firany, z których tak słyną maderskie panie. I panowie!

Wszędzie ktoś coś sprzedaje, ale my koncentrujemy się na małym stoliku z monetami, gdzie kupuję bajeczne stare monety z czasów, gdy Portugalia nie była jeszcze częścią UE, a Madera miała Santa Marię na rewersach.

W końcu docieramy do dużego placu – Praça do Município, który jest głównym placem w Funchal. Pewnego dnia muszę tam pojechać, aby zobaczyć, jak strąki jego niezwykłego drzewa kapokowego eksplodują wiosną w gigantyczne waciane kulki.

Plac otoczony jest historycznymi budowlami, takimi jak na przykład ratusz. Możecie spacerować po dziedzińcu i pochłaniać piękno dekoracji ściennych.

Kościół na Praça do Município, popularnie znany jako Kościół Kolegialny, jest wspaniałym przykładem XVII-wiecznego stylu manierystycznego. Jego rzeczywista nazwa to Kościół São João Evangelista. Uważany za jedną z najpiękniejszych portugalskich świątyń swojej epoki i jedną z najbogatszych świątyń na wyspie.

Posiada on niezliczone ilości XVII i XVIII – wiecznych kaplic ozdobionych złoconym drewnem, mieniących się w świetle świec. Kaplica Jedenastu Tysięcy Dziewic (popatrzcie na zdjęcie poniżej z wieloma postaciami pod arkadami) jest uważana za najbardziej godną podziwiania, podobnie jak nowe organy zainstalowane tam w 2008 roku oraz płytki ceramiczne, które zostały wyprodukowane w Lizbonie w XVII wieku. Ja tam osobiście nie widziałam absolutnie nic w tym kościele, co nie byłoby warte opadu szczęki.

Niestety nie zrobiłam zdjęcia drzwi w atrium, otoczonych dwoma chrzcielnicami w kształcie muszli. Drzwi wykonane są ze skrzynek po cukrze – tzw. caixa de açúcar. Pamiętajcie, że handel cukrem stanowił wielki biznes na Maderze, co było głównym powodem, dla którego Kolumb tutaj zaglądał i ostatecznie osiadł na wyspie Porto Santo.

No sami powiedzcie, nie spędzalibyście godzin na modlitwie, gdyby to był Wasz lokalny kościół? Bo ja tak.

Wreszcie za rogiem znajdujemy prawdziwy klejnot, na który tak bardzo chcieliśmy się natknąć – sklep z winami Madera Seniora Oliveiry.

Winnice Madery już od co najmniej 300 lat tłoczą się wśród gór, czasem nad samym morzem, czasem na stromych zboczach. Jeśli znacie wino Porto z O’Porto w Portugalii, pokochacie wina z Madery.

Istnieje ogromna różnorodność winogron i rodzajów finalnych produktów, z których można wybierać. Wino to jest uważane za najtrwalsze ze wszystkich win świata ze względu na fakt, iż grona są zbierane wcześnie, a następnie dojrzewają w 40-50 °C, co przyspiesza ich fermentację. Następnie dodawany jest mocniejszy alkohol, dzięki czemu powstaje wspaniały trunek z siłą gdzieś pomiędzy 17-22%, który może być słodki lub wytrawny.

Tego trunku po prostu nie da się opisać. Musicie tam pojechać i spróbować sami, ponieważ jeśli jesteście amatorami regularnych typów win, to smaku tego z Madery nie uda mi się Wam określić.

Powyższy proces produkcji, który nawiasem mówiąc nazywa się maderyzacją i który zapewnia długowieczność wina, został wprowadzony ze względu na odległość między wyspą a lądem Europy. W dawnych czasach dystans ten powodował, że regularnie produkowane wina psuły się podczas żeglugi. A tym sposobem na świecie wciąż znajdziecie butelki reserva z czasów Napoleona!

Pereira D’Oliveira jest jednym z 8 oficjalnych producentów i dystrybutorów wina z Madery. Ta firma jest w rękach rodziny założycielskiej. Oliveirowie rozpoczęli swoją przygodę z winem w połowie XIX wieku. Piękny XVII-wieczny budynek, w którym mieści się sklep, jest jednym z najstarszych oryginalnych budynków w Funchalu. Rocznie produkuje się tu około 150 000 litrów wina, z czego zdecydowana większość pochodzi ze szczepu Tinta Negra Mole, będącej główną odmianą winorośli, z której produkowane są wina z Madery. Osobiście uwielbiam Boal i zdecydowanie chciałabym spróbować starego, rzadko obecnie używanego szczepu Bastardo.

Pareira D’Oliveira posiada imponującą kompozycję win z XIX wieku, większość z nich jest dostępna w sprzedaży. Ceny są wysokie, bo nawet 580 Euro za butelkę wina z 1850 roku. Ja jednak zauważyłam butelkę z 1830 roku i postawiłam pana Oliveirę w sytuacji bez wyjścia. Uśmiechnął się i poprosił kelnerkę, aby otworzyła butelkę, byśmy mogli skosztować. Nie macie pojęcia jaki to strzał kosmiczny! Nie potrafię opisać smaku i radości, jaką to wino w sobie zawiera i rozdaje. Nawet teraz, gdy o tym piszę, ciary przechodzą mi wzdłuż kręgosłupa.

Ogólnie rzecz biorąc, wino z Madery jest tak wyjątkowe, że po tym jak żeśmy się nim trochę otępili, kupiliśmy kilka butelek, aby jeszcze przez chwilę pożyć wspomnieniem tego fascynującego miejsca. I nie zapomnijcie przegryźć ciastem z Madery! 🙂 Ale to upieczemy innym razem…

Pospacerowaliśmy z powrotem w kierunku portu. Zabraliśmy nasz samochód i podskoczyliśmy jeszcze do Zamku, ponieważ był po drodze do Lido, gdzie się zatrzymaliśmy.

Nie jestem teraz pewna, czy to z powodu upału, czy też otępienia alkoholowego, czy może dlatego, że po prostu chamsko wpatrywałam się w pięknie zaokrąglone pupy żołnierzy, którzy akurat rozmawiali na zewnątrz, że nie dotarłam zbyt daleko.

Szalone drzwi wejściowe wykonane z krystalicznie czystego szkła przejrzały mnie. I zostawiłam na nich odbicie swojej twarzy. Tak tylko, żeby sobie pięknopupe chłopaki mogli popodziwiać.

Na szczęście było już za późno na wizytę, bo na pewno wyrządziłabym poważniejsze szkody jeśli nie mnie, to z pewnością eksponatom…. Tak sobie jeszcze myślę, że może tylko powiedzieli, że już zamknięte po tym, jak zobaczyli, że próbuję przechodzić przez ściany… Tego pewnie nigdy się nie dowiem….

Wróćmy jednak do naszego kulinarnego przedsięwzięcia. Wygląda na to, że mamy już wszystko, aby przygotować Espada com banana!



  • Usuń skórę i potnij filety na podłużne kawałki ok. 8cm
  • Przypraw solą, oregano, pieprzem i czosnkiem
  • Przygotuj 2 miseczki, jedna na mąkę a druga na roztrzepane jajko
  • Wlej olej na patelnię i podgrzej go
  • Obtocz rybę w mące a potem w jajku
  • Smaż do momentu, gdy filety będą złoto-brązowe
  • Odsącz olej papierowym ręcznikiem


  • Przygotuj 2 miseczki, jedna z mąką a druga z roztrzepanym jajkiem
  • Obierz banany i przekrój na połowę po długości
  • Obtocz je w mące, potem w jajku
  • Smaż aż do zarumienienia
  • Odsącz olej papierowym ręczniczkiem.

Podawaj na talerzu z małymi ziemniakami lub ryżem.

Pałasz z bananami stał się popularny na Maderze, ponieważ jest to dla wyspy świetna okazja do wykorzystania jej zasobów naturalnych w branży turystycznej. Miejscowi raczej nie kwapią się do pałaszowo-bananowej wersji.

Jest jedna rzecz, którą należy wziąć pod uwagę podczas gotowania lub jedzenia pałasza w restauracji – pamiętajcie, że ryba ta może być trująca, jeśli jest spożyta niedogotowana. Podobnie jak w przypadku wieprzowiny lub wielu innych zwierząt, które my, ludzie uwielbiamy jeść. Espada, spożywa ryby i skorupiaki, mogące być gospodarzami pasożytów, podobnych do ludzkiej glisty, które mogą przyczepić się do ściany żołądka lub jelita. A potem macie operację. Przypomniało mi się a propos, że zaledwie kilka lat temu tasiemiec był używany przez celebrytów do szybkiej utraty wagi. Myślę, że niektórzy z nich stracili trochę więcej…

Pamiętajcie również, aby unikać wątroby pałasza ze względu na wysoką zawartość rtęci.

My cieszyliśmy się naszym pierwszym pałaszem z bananami we wspaniałej nadmorskiej wiosce Gardim do Mar – Ogród Morza, z oszałamiającym widokiem z balkonu na drugim piętrze.

I rzeczywiście, miejscowi bawią się tutaj w Oceanie, tak jak nasze dzieci w ogrodzie. Kiedy wędrowaliśmy maleńkimi uliczkami, matki wołały swoje dzieci na obiad. A zgadnijcie, co te dzieci robiły? 🙂 nurkowały….

Bom proveito!


*przepis zapożyczony z:


Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Biegunka à la Portuguesa

Możesz posłuchać wersji czytanej tutaj: Biegunka Portuguesa

Z Alcacér do Sal pojechaliśmy drogą IP8, aby finalnie dotrzeć do zachodniego wybrzeża Portugalii.

Miasta, pojawiały się po drodze i znikały, ale naszym celem był Ocean Atlantycki. Piękne miasto Santiago do Cacém wyskoczyło nam nagle przed nosami i było coś w tym miejscu, co wmówiło nam, abyśmy go nie pominęli.

Zobacz obraz źródłowy
Źródło: Alentejo

Portugalskie wioski i miasteczka są zwykle usytuowane w bardzo strategiczny sposób – na szczycie ogromnych kopców i zazwyczaj bywają też zwieńczone zamkiem, ogromnym alkazarem, albo, jak w tym przypadku również – cmentarzem wewnątrz ruin zamku – czyli szczątkami wewnątrz szczątek.

Średniowieczny zamek (Castelo de Santiago do Cacém) został zbudowany w XII wieku ponad wcześniejszą mauretańską fortecą, której części są nadal widoczne. Miasto ma zarówno mauretańskie, jak i rzymskie pochodzenie.

Legenda głosi, że władca Maurów panujący nad tym obszarem miał troje dzieci: 2 synów i córkę. Zgodnie z tradycją najstarszy syn miał prawo jako pierwszy wybrać, które ziemie odziedziczy po śmierci ojca. Drugi syn również wybrał swoją działkę, a córce też się tam coś ostało. Kiedy jednak władca zapytał córkę, czy jest zadowolona z tego, co pozostało jej dziedzictwem, odpowiedziała, że nie interesują jej nieruchomości (poważnie?! – to najlepszy biznes w historii!). W zamian rzekła, że chce kawał strategicznie położonej ziemi, o wielkości określonej przez obszar jaki zakreśli rzemieniem wyciętym ze skóry wołu, który im pokazała. Uważała, że budowa twierdzy ma o wiele większe znaczenie, gdyż z pewnością przyjdzie taki dzień, w którym będzie ona im konieczna do obrony. Zostało to zaaranżowane podle jej wytycznych, a ona sama następnie, wspomnianym sznurkiem wyciętym ze skóry wołu, zaznaczyła granicę owej ziemi. Po trzech dniach gęstej mgły pojawiła się tam twierdza.

Zobacz obraz źródłowy
Źródło: castleworldcom

Pamiętacie, jak opowiadałam Wam o Casela Velha i małych mieszkankach na cmentarzu? Santiago do Cacém, ma najwspanialsze przykłady tych właśnie pośmiertnych apartamencików. Ale można tu również znaleźć wiele innych rodzajów grobów, typowych dla cmentarzy europejskich.

Samo miasto jest magiczne. Maleńkie brukowane uliczki prowadzą zwykle w dół lub w górę wzgórza między pobielonymi domami. Droga na szczyt jest bardzo stroma, ale warta kropli potu na czole.

Usiedliśmy na murach. Stada owiec i krów wędrowały po łące, śpiewając swoje pieśni w stylu muu i baa tym, którzy już ich nie widzieli spoza murów. I siedzieliśmy tam tak przez chwilę, wpatrując się w okoliczne góry, wybrzeże absolutnie niesamowitych plaż, kontemplując wieki historii, która przeszła przez to miejsce.

Żółto-biały budynek dołączony do zamku, Igreja Matriz de Santiago do Cacém, pochodzi z XIII wieku i został zbudowany przez Zakon Santiago. Obecnie jest to pomnik narodowy, w którym mieści się Muzeum Sztuki Sakralnej Santiago do Cacém i rzeźby reliefowe przedstawiające Santiago walczącego z Maurami.

No właśnie, pewnie słyszeliście o Santiago de Compostella? Setki tysięcy tras prowadzą do tego miejsca z całej Europy i miliony ludzi przemierzają je corocznie, aby dotrzeć do Finis Terra. Są one nazywane szlakami św. Jakuba i oznaczone znakiem muszli.

Finis Terra, źródło: internet

Św. Jakub Starszy lub Większy, znany również jako Santiago de Matamoros (z hiszpańskiego matar – zabijać i moros – Maurowie), więc Zabójca Maurów lub Pogromca Maurów, był jednym z 12 apostołów, których misją było nawrócenie Celtów mieszkających w obecnym regionie Galicji, północnej części Hiszpanii, na chrześcijaństwo.

Santiago Peregrino (św. Jakub Pielgrzym) w Bazylice Santiago de Compostella, źródło: internet
Padwa, Bazylika św. Antoniego, Kaplica św. Jakuba – Śmierć św. Jakuba, źródło: inetrnet
Obecny grób Santiago w katedrze w Santiago de Compostella, źródło: internet
Giovanni Battista Tiepolo - St Jacobus in Budapest.jpg
Święty Jakub Matamoros – Giovanni Battista Tiepolo, źródło: internet

Po męczeńskiej śmierci przez ścięcie, na rozkaz Heroda Agryppy, ciało Santiago spoczęło na łodzi, która została wypuszczona w morze. Według legendy zastępy aniołów zaprowadziły ciało z powrotem na wybrzeże galicyjskie, gdzie apostoł został ostatecznie pochowany w lesie Liberdon w rejonie miasta Iria Flavia. Bez głowy oczywiście, która obecnie przebywa sobie w Jerozolimie.

Grób świętego został z czasem zapomniany i nikt nie wiedział, gdzie tak naprawdę się znajduje. Przełom nastąpił w roku 813, kiedy to według wierzeń zdarzył się cud. Pasterz (Pelayo) zobaczył deszcz gwiazd spadających na ziemię i boskie światło oświetlające tajemnicze, wąskie wejście do podziemi znajdujących się na wzgórzu Liberum donum. O tym niezwykłym zjawisku poinformował ówczesnego biskupa, Teodomira de Iria, który po zbadaniu okolicy uznał, że wskazane przez gwiazdy miejsce jest miejscem pochówku św. Jakuba Starszego oraz jego dwóch uczniów.

Na wieść o tym odkryciu król Galicji i Asturii Alfons II natychmiast udał się tam ze swoim dworem i rodziną. Na miejscu ogłosił Jakuba patronem Królestwa i dla upamiętnienia tego wydarzenia nakazał budowę kościoła nad grobem Apostoła.

Miejsce to nazwano Campus Stellae, co po łacinie oznacza pole gwiazd. Stąd druga część nazwy miasta Santiago de Compostela.

Król Alfons II sprzeciwił się żądaniu Maurów przywrócenia daniny 100 dziewic (pięćdziesięciu szlachcianek i pięćdziesięciu z pospólstwa). W dniu jego śmierci, kiedy Ramiro I przejął władzę nad krajem, rozpoczęła się legendarna bitwa pod Clavijo, podczas której Santiago pojawił się na białym koniu i pomógł chrześcijanom, prowadzonym przez króla Ramiro I, podbić Maurów. Nawołując: ¡Dios ayuda a Santiago! “Boże pomóż św. Jakubowi!” – udało im się zabić ponad pięć tysięcy z nich.

Chwilę później, kiedy próbowaliśmy znaleźć drogę powrotną do autostrady, na naszych oczach zmaterializował się wyjątkowy widok – znak drogowy, w kierunku: ruinas romanas i moinho.

Znajdujące się w pobliżu ruiny rzymskiej osady de Mirobriga są jednym z najlepiej zachowanych zabytków tego typu w Portugalii. Wielkość kompleksu sugeruje jego dość duże znaczenie w tym czasie. Istniały tu i do dziś są widoczne pozostałości dwóch łaźni (prawdopodobnie dla mężczyzn i kobiet), świątyni, domostw, sklepów, mostu, utwardzonej drogi oraz fundamentów hipodromu lub rzymskiego cyrku używanego do wyścigów rydwanów. Kilka z oryginalnych, ozdobnych kolumn należących do Forum lub świątyni również można zobaczyć do dziś.

Okupacja Santiago przez Imperium Rzymskie została zastąpiona przez okupację Wizygotów, a następnie Maurów, którzy kontrolowali wówczas Półwysep Iberyjski. Następnie, w XII wieku, osada była rządzona przez portugalskich królów, po czym stała się własnością Zakonu Santiago, aż w końcu Almohadowie wznowili tutaj muzułmańską kontrolę.

Nazwa Cacém, prawdopodobnie wywodzi się od mauretańskiej nazwy miasta, Kassen, a Santiago pozostało po Zakonie Santiago.

Według legendy księżniczka Vataça Lascaris ze wschodniego obszaru Morza Śródziemnego, przybyła do pobliskiego Sines i ruszyła do ataku na mauretańską osadę zarządzaną przez człowieka o imieniu Kassen. Bitwa została przez niego przegrana, a stało się to na zamku Santiago i dlatego miasto stało się znane jako Santiago do Kassen.

To inne słowo z drogowskazu – moinho, oczywiście oznacza młyn. Uwielbiam młyny, zwłaszcza “wiatraki”. Moinho da Quintinha to mały wiatrak zbudowany w 1813 roku, który działał aż do 1966 roku.

Typowa postać portugalskiego życia, młynarz, wieśniak o cechach wiejskiego świata. Mały przemysł, który posiadał młynarz, był firmą rodzinną. Z procesem mlenia wiązało się wiele zadań i zarówno dorośli, jak i dzieci odgrywali swoją równąrzędną rolę w codziennym funkcjonowaniu młyna.

Młynarz to poręczny człowiek o wielu umiejętnościach. Konieczne było, aby rozumiał wiatr i wiedział, jak obserwować pogodę. Musiał też rozumieć mechanizm samego młyna i nie tylko wiedzieć, jak zmiażdżyć i zmielić ziarna, ale także jak naprawić to, co wymagało naprawy.

Młynarz, prowadzący odosobnione życie, zawsze radośnie przyjmował gości.

Ledwo co podjechaliśmy, a ten uroczy gentelman i jego żona pojawili się przed nami, szczęśliwi, że mogą nas zabrać na wycieczkę po tym wspaniałym miejscu. Widzieliśmy wiele podobnych tworów w przeszłości, w Irlandii, Francji, Hiszpanii, Polsce; nigdzie jednak nie były one pokazywane przez faktycznego właściciela. A różnica jest ekstremalna. Nie ma czegoś takiego jak bariera językowa. Jedno spojrzenie w oczy tego człowieka i widać w nich tyle miłości, że nie było mowy o braku zrozumienia procesu skrywającego się za maszynerią.

Uważa się, że pierwsze wiatraki zostały zbudowane w Persji, a ich system został później wykorzystany przez Arabów i sprowadzony do Europy podczas ich inwazji. Oczywiście Europa przyjęła taką nowinkę z otwartymi ramionami, a idea szybko rozprzestrzeniła się na całym kontynencie między XI a XIII wiekiem.

Ze względu na zróżnicowane warunki klimatyczne i pogodowe wiatraki różniły się strukturalnie i dzięki temu możemy teraz kojarzyć ich specyficzną architekturę z niektórymi państwami, takimi jak na przykład Holandia, gdzie przybrały bardzo unikalny dla regionu kształt, kolor, a nawet funkcje. W Portugalii pojawiły się około XIV wieku i pomimo faktu, że są one już dawno zastąpione przez bardziej zaawansowaną technologię, uważa się, że Portugalia ma największą liczbę takich struktur.

Mimo że młynarstwo w starym stylu już nie istnieje, do dziś nie wyobrażamy sobie życia bez chleba, nie wspominając o bułkach, wypiekach, itp. Mąka odgrywała i odgrywa tak ważną rolę w ludzkiej egzystencji, że Portugalczycy poświęcili jej bardzo szczególne miejsce. Museu da Farinha (Muzeum Mąki), które można odwiedzić w pobliskiej miejscowości São Domingos. Był to kiedyś młyn działający do 1980 roku. Wszystkie maszyny są nadal na swych miejscach, a sąsiedni dawny spichlerz stał się luksusowym zakwaterowaniem, Casas da Moagem, z ładną restauracją i odkrytym basenem.

Nie wiedzieliśmy wówczas, że tylko 6 km na północny-zachód od miasta znajduje się Badoca Safari Park ze zwierzętami żyjącymi w warunkach sawanny. Obejmuje to typowych mieszkańców sawanny, takich jak zebry, antylopy, żyrafy, strusie, ale także szympansy i lemury oraz egzotyczne i mięsożerne ptaki. Wycieczki z przewodnikiem są obsługiwane w stylu safari czyli jeepem. Koniecznie odwiedzimy przy następnej okazji!

Ruszyliśmy jednak dalej, ponieważ dzień zbliżał się ku końcowi, a my byliśmy zaledwie parę kilometrów w dół drogi od uroczej babci.

Przejechaliśmy przez Sines, wspaniałe nadmorskie miasteczko, ale tylko po to, by rzucić okiem, ponieważ tuż za jego granicami naprawdę niesamowite plaże czekały na odkrycie.

Źródło: google maps

Ocean Atlantycki uderzał w skały imponującymi falami. Spacerowaliśmy przez chwilę, ale…. trzeba się było spinać! ….w poszukiwaniu zakwaterowania, ponieważ wygląda na to, że duszony język zaczął łaskotać wnętrzności mojego towarzysza, a to jak bardzo, mieliśmy się dopiero przekonać. Biegunka Portuguesa odkryła swe prawdziwe oblicze kiedy zadekowaliśmy się w pobliskim Porto Covo.

Burza trwała całą noc. I było ciężko – delikatnie mówiąc…

Ale jak wiemy, po każdej burzy wychodzi słońce. I tak też wyszło dla nas w tej pięknej, smerfnej, biało-niebieskiej wiosce. Ale o tym innym razem.



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly

Niezbyt zabawna babcia

Podcast dla tych, którzy nie lubią czytać znajdziecie tutaj: Niezbyt zabawna babcia

Nasza portugalska podróż, która rozpoczęła się w Lizbonie, była zupełnie nieplanowana.

Mieliśmy zarezerwowany samochód i po jego odebraniu postanowiliśmy wędrować po okolicy – zero mapy, zero przewodnika! Jestem nawigatorem, który ściga miejsca znalezione w książkach, podążając za drogowskazami i, jeśli to konieczne, biega dookoła, pytając ludzi o drogę. Zabawa w najlepszym wydaniu! W najgorszym przypadku zgubisz drogę tylko po to, aby znaleźć inną, być może bardziej interesującą.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Portugalia jest usiana zamkami i twierdzami. Zamek w Palmeli wyskoczył nam przy drodze jako pierwszy, gdy jechaliśmy autostradą A2 z Lizbony. Jest to gigantyczna budowla górująca nad miastem, siedząca na samym szczycie ogromnego kopca. Byliśmy jednak pewni, że zobaczymy o wiele więcej podobnych miejsc i dlatego po obejrzeniu go z grubsza, postanowiliśmy udać się dalej na południe w poszukiwaniu alkazarów.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Najpierw jednak zauważyliśmy miasto Setubal, które nie brzmiało źle, ale ostatecznie byliśmy bardzo rozczarowani. Takie trochę postkomunistyczne miejsce pełne dziwnych małych straganów sprzedających piękne azjatyckie produkty wszelkiego rodzaju. Jedyne, co nas zainteresowało, to szopka bożonarodzeniowa na placu głównym, więc po wypiciu szybkiej kawy postanowiliśmy uciekać.

Hmmmm…. jak na razie nie najlepiej, pomyśleliśmy…

Wjechaliśmy na autostradę E1 i w kierunku południowym, aby ostatecznie dotrzeć do zachodniego wybrzeża kraju.

Robiło się już późno, gdy wjeżdżaliśmy do położonego nad brzegiem rzeki Sado miasta Alcácer do Sal. Musieliśmy znaleźć nocleg i mieliśmy całkiem dużo szczęścia. Nie jestem pewna, jak udało się nam dostać do tego konkretnego miejsca, ale najprawdopodobniej dzięki mojej niezawodnej metodzie wymachiwania rękoma i mówienia po hiszpańsku do Portugalczyków.

Położony w najstarszej dzielnicy miasta, dosłownie tuż za kościołem św. Santiago, wspaniały mały domek z pięknymi kafelkami azulejo w najwyższej części fasady i maleńką damą, która najprawdopodobniej była jego właścicielką.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Zaparkowaliśmy tuż przed domem, ponieważ tak się składa, że jest tam mały plac z kilkoma miejscami.

Pani miała około hmmm… powiedziałabym, że 70-tki. Maleńka kobietka z siwymi włosami i bardzo opaloną pomarszczoną twarzą. Przywitała nas i spojrzała na nas krytycznym wzrokiem, skanując od stóp do głów. Kompletna i bardzo poważna kontrola przed zakwaterowaniem.

Poszliśmy na górę. Otworzyła pierwsze drzwi po naszej lewej, pokazała MI pokój i wmachała mnie do środka. Spojrzałam na nią trochę niepewna. Tata Chloe chciał uprzejmie wejść, ale na tym etapie mała pani dosłownie wyskoczyła przed niego i zablokowała mu drogę całym ciałem, co wyglądało tak niezwykle zabawnie, ponieważ dosłownie zmieściła by się mu pod pachami.

Wybuchnęliśmy śmiechem, który, naturalnie, bardzo ją zdenerwował. Nagle zaczęła krzyczeć po portugalsku. Staliśmy tam, próbując coś z tego wszystkiego wyciągnąć, ale nie mieliśmy szans.

W końcu babcia się uspokoiła. Wzięła kilka głębokich oddechów i pokazała mu inne drzwi, nieco dalej w dół korytarza.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Nie mogliśmy powstrzymać śmiechu, ale uprzejmie poszliśmy za kobietą, nie mając pojęcia, co robi. Potem otworzyła drzwi do drugiej sypialni i wmachała JEGO do środka, blokując mi drogę. To był moment, w którym zrozumieliśmy powagę sytuacji, w której się znaleźliśmy – oddzielne sypialnie! Żadnego grzeszenia pod dachem tej pani! Pobierała jednak opłatę za jeden pokój.

Nie byliśmy pewni, czy kontakt ma być ograniczony tylko do spania, czy też rozmawiania i siedzenia w jednej sypialni, więc szczerze mówiąc, trochę się zestresowaliśmy. Pani miała duże płuca i na pewno wiedziała, jak wykrzyczeć to, co chce przekazać.

W duchu takiego przerażenia, ale pękając, by tylko się nie zaśmiać, postanowiliśmy dać pani trochę spokoju i szybko zamknęliśmy się w naszych prywatnych kwaterach.

Kobieta była trochę szalona, siedziała w innym pokoju z otwartymi drzwiami i szydełkowała jak nawiedzona. Jej oczy nie przegapiłyby niczego, skanując wszystko w pobliżu, nie tracąc ani sekundy. Przypomniała mi się maleńka surykatka na straży.

Musieliśmy się jednak jakoś porozumieć, więc w końcu spotkaliśmy się na balkonie i postanowiliśmy jak najszybciej ulotnić się na miasto.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Alcácer do Sal to wspaniałe miejsce w godzinach wieczornych. Jego brukowane uliczki idą we wszystkich możliwych kierunkach, otoczone ładnymi starymi domami z odpadającą farbą. Ale wszystko to nadaje miasteczku wyjątkowy charakter.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Spacerowaliśmy w kierunku rzeki w poszukiwaniu miejsca do przycupnięcia i pochłonięcia jakiegoś żradełka. Zdecydowaliśmy się na miejsce zwane A Papinha, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza Podwójny Podbródek 🙂

Nie wyciągnęliśmy z menu zbyt wiele. Na pewno nic, co brzmiałoby jak coś, co znamy i chcemy zjeść, ale postanowiliśmy zaryzykować i zamówić na ślepo.

U mnie skończyło się na wątrobie, co było fantastyczne, ponieważ uwielbiam szczególnie wątróbki drobiowe. Te akurat nie były kurze, ale też całkiem niezłe. Nasz drugi wybór był czymś, co zdecydowaliśmy na koniec, wyglądało, pachniało i smakowało jak nerki! Ale teraz, po przejrzeniu zdjęć, znalazłam paragon z tego miejsca i jestem przekonana, że był to duszony ozor, czyli język. Tylko czego, oto jest pytanie! 😀

Uznałam to za całkowicie paskudne, ale jemu to całkiem siadło i spapał całą michę. Dzięki Bogu seks i całowanie nie były tego wieczoru na talerzu.

Kilka kieliszków piwa i wina później, zebraliśmy się, aby wrócić do naszego uroczego mieszkanka, wziąć prysznic, umyć zęby i przespać się, tylko po to, aby rano jak najszybciej uciec i nigdy więcej nie zobaczyć pani babci.

Dom był cichy i ciemny. Weszliśmy po schodach i stwierdziliśmy, że na miejscu nie ma nocnego strażnika. Chwyciliśmy szczoteczki do zębów i ręczniki i poszliśmy do łazienki. Nie byliśmy jeszcze nawet w połowie wyciskania pasty na szczotki, kiedy krzyk, podobny do tego, który wydaje Mandragora, zmroził nas na miejscu.

Kobieta szalała. Otworzyliśmy drzwi, aby sprawdzić, co się dzieje, a ona stoi tam przed nami cała zaspana i rozczochrana w swojej nocnej koszuli.

Wyglądała trochę jak ta Mandragora, z twarzą pomarszczoną dodatkowymi śladami pozostawionymi przez zagięcia na poszewkach i włosami sterczącymi w każdym kierunku, jak na tych zdjęciach szalonych naukowców zaraz po eksplozji ich chemicznych mikstur.

Stojąc tam, przerażeni jak dwa przedszkolaki przyłapane na gorącym uczynku na kradzieży jabłek od innego dziecka, pokazaliśmy jej szczoteczki do zębów, ale mogliśmy pomarzyć, że babcia na to poleci. Musieliśmy się natychmiast rozdzielić i załatwić sprawy pojedynczo.

Dzięki Bogu udało nam się już wysikać… O rany, gdyby tylko wiedziała! Wyobraźcie sobie!

Jestem przekonana, że powodem babcinego nonsensu było skrzypiące łóżko. Mogę tylko sobie wyobrazić wszystkie wcześniejsze nieprzespane noce, przez które musiała bidula przebrnąć. Nic dziwnego, że wdrożone zostały tak drastyczne środki, i że tak ściśle były one przestrzegane 😀

Obudziliśmy się wcześnie. Zrobiłam sobie zdjęcie z panią babcią, zapłaciła jej uprzejmie a ona równie uprzejmie podarowała nam serwetkę, którą prawdopodobnie zrobiła, trzymając straż dzień wcześniej.

Muszę powiedzieć, że ma niesamowity talent. Wszystko w jej domu było haftowane i szydełkowane. Nadal mam tę małą dekorację i myślę, że była warta być może więcej niż zapłaciliśmy za 2 pokoje.

Zostawiliśmy babcię sobie i jej robótkom i podążyliśmy w dalszą drogę.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Miasto trzeba było jednak zwiedzić. Najpierw wybraliśmy się na spacer pobliskimi uliczkami, aby wchłonąć atmosferę poranka.

W końcu dotarliśmy do alkazaru – od arabskiego słowa al-Qasr, oznaczającego twierdzę. Poniżej widać tylko jego część. Z otaczających go murów roztaczają się najpiękniejsze widoki na rzekę Sado i całe miasto Alcácer do Sal. Po łacinie Salatia oznacza “miasto soli”.

To jednak nie Arabowie zbudowali miasto. Pochodzi ono sprzed ponad tysiąca lat przed Chrystusem i zostało założone przez Fenicjan.

Pod rządami Rzymian jego nazwa brzmiała Salacia. Alcácer miał dla nich duże znaczenie ze względu na strategiczne położenie nad rzeką, co pozwalało na łatwy dostęp i transport towarów między okupowanymi przez Imperium ziemiami śródziemnomorskimi. Miasto posiadało zatem port śródlądowy. Było dobrze znany z produkcji soli, a także pasty rybnej i innych gałęzi przemysłu związanych z peklowaniem solą.

W moim wcześniej wspomnianym artykule o Lizbonie, mówię trochę o Maurach w Europie. Tutaj pojawili się w VIII wieku i pozostali przez setki lat. Ich wpływy, zwłaszcza w architekturze, są imponujące. Miasto stało się wówczas stolicą prowincji Al-Kassr i to stało się głównym powodem do zbudowania twierdzy, na wypadek ataku. Obecnie mieści się w niej Miejskie Muzeum Archeologiczne, będące jednym z najlepszych, jakie widziałem.

This image has an empty alt attribute; its file name is image-1.png

Więc gdzie dalej?


myślę, że w lewo….

…. a potem dalej na południe po kolejną ekscytującą…. choć tym razem trochę śmierdzącą…. hmmmm…. przygodę….

Do następnego razu!

Ach, Ps. Z powyższej historii wypływa morał – zawsze siusiaj (lub rób kupkę, oczywiście) zaraz po dobiciu się do kibelka. Wszystko inne może poczekać!



Make a one-time donation

Make a monthly donation

Make a yearly donation

Choose an amount


Or enter a custom amount


Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

Your contribution is appreciated.

DonateDonate monthlyDonate yearly